Ελληνικό πολιτικό σύστημα


ΣΤ5 ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ / GREEK POLITICS (Υποχρεωτικό: Πολιτική Επιστήμη / Compulsory: Political Science)

Κωνσταντίνος Δικαίος, Επίκουρος Καθηγητής / Constantinos Dikeos Assistant Professor

https://socadm.duth.gr/author/cdikeos/, cdikeos@socadm.duth.gr

Χρύσανθος Τάσσης, Λέκτορας / Chryssanthos Tassis, Lecturer

https://socadm.duth.gr/author/ctassis/, ctassis@socadm.duth.gr

website: https://socadm.duth.gr/courses/egr-692-masters-degree-project/

e-class: https://eclass.duth.gr

Αντικείμενο και περιγραφή μαθήματος:

Το ελληνικό πολιτικό σύστημα κα οι εξελίξεις στην ελληνική πολιτική από το τέλος του β παγκοσμίου έως τις μέρες μας, με έμφαση στην περίοδο μετά το 1974 και σύντομες αναφορές στις προγενέστερες περιόδους. Οι παράμετροι, συντελεστές, πρωταγωνιστές, όπως και επίδικα ζητήματα και οι εξελίξεις στην ελληνική πολιτική ζωή.

 

Περίγραμμα μαθήματος:

Το κοινωνικό-πολιτικό-κομματικό φάσμα των περιόδων 1830-1909, 1909-1936, 1936-1950, 1950-1967, 1967-1974 θα εξεταστεί με «εισαγωγική συντομία και περιληπτικότητα» με συγκεντρωτικές αναλύσεις των κομμάτων και του πολιτικού συστήματος. Η περίοδος 1974-2010 αποτελεί το κύριο αντικείμενο του μαθήματος. Με ιδιαίτερες αναφορές στο θεσμικό πλαίσιο, το (δι-)κομματικό σύστημα και τον εκλογικό ανταγωνισμό. Ειδικές αναφορές σε εκλογικές αναμετρήσεις (εθνικές, ευρωπαϊκές και τοπικές) και φυσικά στα κύρια-μεγάλα-κυβερνητικά (ΝΔ, ΠΑΣΟΚ), τα μεσαίου μεγέθους (τα οποία είχαν μια σταθερή και σχετικά ισχυρή εκπροσώπηση στο κοινοβούλιο), και τα μικρά (με ισχνή κοινοβουλευτική εκπροσώπηση, για λίγες συνόδους) κόμματα, ενώ επίσης θα συζητηθεί το διφυές του συστήματος ανάμεσα σε πολυκομματικό ανταγωνισμό σε θεσμικό επίπεδο και δικομματικό ως προς το τελικό αποτέλεσμα.. Το μάθημα θα συνεχιστεί με αναφορές στην σταθερότητα και εδραίωση δημοκρατικών δομών και μηχανισμών, τις σχέσεις κράτους-κοινωνίας και ομάδων συμφερόντων, τις σχέσεις κράτους-εκκλησίας κλπ. Ως έπος ειπείν θα υπάρξει και μία κατάτμηση με βάση και τις κυβερνητικές περιόδους (1974-81, 1981-89, 1989-93, 1993-96, 1996-2004, 2004-09).  

 

Μαθησιακοί στόχοι:

H παρουσίαση των βασικών ζητημάτων που αφορούν την ελληνική πολιτική ειδικά στην περίοδο της Τρίτης Δημοκρατίας (1974 έως σήμερα). Η γνωριμία με το ελληνικό πολιτικό σύστημα, την ιστορική του εξέλιξη, και τις παραμέτρους, παράγοντες και πρωταγωνιστές, όπως και σημαντικά επίδικα ζητήματα, τις αποκλίσεις, συγκλίσεις, συγκρούσεις και συναινέσεις της περιόδου.

 

Αξιολόγηση:

Γραπτές εξετάσεις. (Tρεις ερωτήσεις, να απαντηθούν οι δύο. H πρώτη ερώτηση είναι υποχρεωτική, σε δύο ζητήματα από τα οποία απαντάται το ένα). Θα εξεταστεί η πιθανότητα και δυνατότητα μη-απαλλακτικών εργασιών που να συμβάλλουν στην τελική αξιολόγηση «υπό την προϋπόθεση επιτυχούς εξέτασης στο μάθημα (5 -πέντε)» κατά το 1/3 του βαθμού που έλαβε η εργασία

 

Bιβλιογραφία:

Ελληνόγλωσση

Βιβλία:

Βερναδάκης Χ, Γεωργαντάς Η, Γράβαρης Δ, Κοτρόγιαννος Δ, (επιμ) 2004, Τριάντα χρόνια Δημοκρατία: Το πολιτικό σύστημα της Τρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας (1974-2004), τόμος Α’, εκδ. Κριτική και Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης Πανεπιστημίου Κρήτης, Αθήνα 

Κοντογιώργης Γ, Λάβδας Κ, Μενδρινού Μ, Χρυσοχόου Δ, (επιμ) 2004,  Τριάντα χρόνια Δημοκρατία: Το πολιτικό σύστημα της Τρίτης Ελληνικής Δημοκρατίας (1974-2004), τόμος Β’, εκδ. Κριτική και Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης Πανεπιστημίου Κρήτης, Αθήνα.

Κωνσταντινίδης Γ, Μαραντζίδης Ν, Παππάς Τ, 2009: Κόμματα και Πολιτική στην Ελλάδα: οι σύγχρονες εξελίξεις, εκδ. Κριτική, Αθήνα.

Λυριντζής Χρ, Νικολακόπουλος Ηλ, Σωτηρόπουλος Δ (επιμ.) 1996, Κοινωνία και Πολιτική, Όψεις της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας 1974-1994,   εκδ. Θεμέλιο και Ελληνική Εταιρεία Πολιτικής Επιστήμης, Αθήνα.

Λυριντζής Χρ, Νικολακόπουλος Ηλ (επιμ.) 1990, Εκλογές και Κόμματα στη δεκαετία του  80, Εξελίξεις και προοπτικές του πολιτικού συστήματος, εκδ. Θεμέλιο και Ελληνική Εταιρεία Πολιτικής Επιστήμης, Αθήνα.

Παπασπηλιόπουλος Σπ (επιμ) 1996, ΠΑΣΟΚ κατάκτηση και άσκηση τής εξουσίας, εκδ. Σιδέρης, Αθήνα 1996.

Σπουρλαδάκης Μ (επιμ) 1998, ΠΑΣΟΚ, Κόμμα-Κράτος-Κοινωνία, εκδ. Πατάκη, Αθήνα.

Άρθρα σε Επιστημονικά Περιοδικά:

Αλεξάκης Μ, «Κεντροδεξιά ιδεολογία και Νέα Δημοκρατία: Η πρόκληση και οι προοπτικές της συντηρητικής παράταξης» Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης, τεύχος 17, «Αφιέρωμα στις εκλογές 2000», Μάϊος 2001

Ανδρεάδης Ι, Τεπέρογλου Ευ, Τσατσάνης Μ, «Η δομή του ιδεολογικού χώρου στην Ελλάδα: χαρτογράφηση των προτιμήσεων πολιτικής κομμάτων και ψηφοφόρων», Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης, τεύχος 38, Δεκέμβριος 2011. 

Δικαίος Κ, «Οι Απόψεις και Θέσεις τών Κομμάτων Εξουσίας για την Υγεία: πολιτικά και ιδεολογικά προτάγματα ή προσπάθεια απάντησης στην κρίση;» στο Ιδεολογικά Ρεύματα και Τάσεις της Διανόησης στη Σημερινή Ελλάδα, 8ο Επιστημονικό συνέδριο, Ιδρύμα Σάκη Καράγιωργα, Αθήνα 2002.  

Δικαίος Κ, «Πολιτικά Κόμματα και Πολιτική Υγείας: η υγειονομική περίθαλψη ως πολιτικό διακύβευμα», Κεφάλαιο 3, στο Σουλιώτης Κυρ (επιμ), Πολιτική και Οικονομία τής Υγείας, εκδ. Παπαζήσης, Αθήνα 2006.  

Δικαίος Κ, «Aνα-οριοθέτηση Σχέσεων Kράτους και Iδιωτικής Oικονομίας και ο ρόλος τού Nέο-Διευθυντισμού· η περίπτωση τών διοικητών νοσοκομείων», Βήμα των Κοινωνικών Επιστημών τεύχος 50, Καλοκαίρι 2007.

Ζαφειρόπουλος, Κ «Ανάλυση και γεωγραφία των εκλογικών μετατοπίσεων 1996 – 2000» Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης τ. 17, Μάιος 2001

Ζαφειρόπουλος Κ – Χατζηπαντελής Θ, «Εκλογική μεταβλητότητα την περίοδο 1985 – 1996» Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης, τ.13 Μάιος 1999

Μαυρογένης Γ, Τα προεκλογικά συνθήματα στην περίοδο της Γ’ Ελληνικής Δημοκρατίας (1974-2004) Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης, τεύχος 30,  Νοεμ. 2007.

Μενδρινού Μ, Στρατηγικές Ψήφου και Εκλογικός Ανταγωνισμός στο Ελληνικό Πολιτικό Σύστημα Τετράδια Πολιτικής Επιστήμης τεύχος 2, Άνοιξη 2003.

Παππάς Τ. Κομματικό σύστημα και πολιτικός ανταγωνισμός στην Ελλάδα, 1981 – 2000 Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης, τεύχος 17, «Αφιέρωμα στις εκλογές 2000», , Μάϊος 2001

Φούσκας Β, Νέο ΠΑΣΟΚ και αναθεωρητικός σοσιαλισμός, Βήμα τών Κοινωνικών Επιστημών, 21 Μάιος 1997  

Επιστημονικά Περιοδικά / Αφιερώματα:

Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης, τεύχος 17, «Αφιέρωμα Εκλογές 2000» Μαϊος 2001.  

Ελληνική Επιθεώρηση Πολιτικής Επιστήμης, τεύχος 31, «Αφιέρωμα Εκλογές 2007» Μαϊος 2008.  

Πολιτική Επιστήμη τεύχος 1, «Αφιέρωμα: Βουλευτικές & Ευρωπαικές εκλογές 2004», Αθήνα 2005

Λοιπά:

Καλλιτζάκης, «Εκλογικές Συμμετοχές της Πατριωτικής Δεξιάς (1974-2004)», Φιλελεύθερος, Πολιτική και Πάρος, 28 Μαρτίου 2008, διαθέσιμο στο: http://fileleutheros.pblogs.gr/2008/02/eklogikes-symmetohes-ths-patriwtikhs-dexias-1974-2004.html.

Κατσιμάρδος Τ., «Τα Ακροδεξιά δεκανίκια της Ν.Δ», εφημ. Έθνος, 29/09/2007.  

Ξενόγλωσση

Clogg, Richard, “Parties and Elections in Greece: The Search for Legitimacy”,  C. Hurst and Co Publishers, London 1988.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *