Σύγχρονη πολιτική σκέψη ΙΙ: Κοινοτισμός


ΣΤ13 ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ ΙΙ: ΚΟΙΝΟΤΙΣΜΟΣ / CONTEMPORARY POLITICAL THOUGHT II: COMMUNITARIANISM (Επιλογής: Πολιτική Επιστήμη / Optional: Political Science)

Αγλαΐα Μελά, Επίκουρη Καθηγήτρια / Lia Mela, Assistant Professor

https://socadm.duth.gr/author/amela/, amela@socadm.duth.gr

Αντικείμενο και περιγραφή μαθήματος:

Το μάθημα έχει πεδίο αναφοράς τη διαμάχη μεταξύ φιλελευθερισμού και κοινοτισμού (communitarianism), κεντρική στη διαμόρφωση του πολιτικού στοχασμού του ύστερου 20ου αιώνα. Στο πλαίσιό του επιχειρείται η ανασυγκρότηση των βασικών φιλελεύθερων θέσεων σε αντιπαραβολή προς την κριτική που έχουν δεχθεί από το φιλοσοφικό ρεύμα του κοινοτισμού.

Πιο συγκεκριμένα, η ανάλυση έχει ως αφετηρία τις κομβικές έννοιες του ατομικισμού, των δικαιωμάτων, της ουδετερότητας και της καθολικότητας, όπως αποτυπώνονται στη φιλελεύθερη θεωρία. Στη συνέχεια, επιχειρείται η ανασυγκρότηση της κριτικής των Michael Sandel, Alasdair MacIntyre και Charles Taylor, με άξονα την προβληματική του προσώπου, του αγαθού και της κοινότητας. Τέλος, επιχειρείται η κριτική αποτίμηση των δύο ρευμάτων σκέψης, των αποκλίσεων, αλλά και της δυνατότητας σύγκλισής τους.

 

Περίγραμμα μαθήματος:

Ιστορική αναδρομή στην αντιπαράθεση Διαφωτισμού και Ρομαντισμού.

Κοινότητα και κοινωνία.

Ο σύγχρονος κοινοτισμός.

  • Η κριτική στην έννοια του προσώπου:

Το επιχείρημα του «αδέσμευτου εαυτού» (unencumbered self) του M. Sandel.

Οι «πηγές του εαυτού» (sources of the self) στον C. Taylor.

Η κριτική στο «συγκινησιοκρατικό εαυτό» (emotivist self) του A. MacIntyre.

  • Η προβολή του ιδεώδους της κοινότητας:

Η κριτική στον «αφηρημένο ατομικισμό» (abstract individualism) του φιλελευθερισμού.

Η προτεραιότητα του αγαθού επί του ορθού.

Το πρόβλημα της ουδετερότητας και η πολιτική του κοινού αγαθού.

Η εγγενής αξία της κοινότητας. Τύποι κοινότητας.

Ο συστατικός για την ταυτότητα του προσώπου χαρακτήρας των κοινοτικών δεσμών.

  • Η προβληματική της οικουμενικότητας:

Οικουμενικότητα ή κοινωνικό έθος;

Κριτική στις καθολικευτικές τάσεις του φιλελευθερισμού. Η προβολή των μορφών ζωής και των κοινωνικών παραδόσεων συγκεκριμένων κοινωνιών.

Η προβληματική των δικαιωμάτων.

Ο φιλελευθερισμός ως παράδοση.

 

Μαθησιακοί στόχοι:

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος, οι φοιτητές θα πρέπει να είναι σε θέση:

(α) Να γνωρίζουν τις βασικές θέσεις της φιλελεύθερης θεωρίας.

(β) Να μπορούν να ανασυγκροτήσουν τα βασικά σημεία της κοινοτιστικής κριτικής.

(γ) Να μπορούν να αποτιμήσουν τα δύο φιλοσοφικά ρεύματα και να εντοπίσουν σημεία σύγκλισης και απόκλισης.

 

Αξιολόγηση:

Μία γραπτή εξέταση στο τέλος του εξαμήνου (100%).

Μία προαιρετική εργασία έκτασης έως 2.500 λέξεις (+20%).

 

Bιβλιογραφία:

Βασική:

  • Μελά, Λ., 2012. Alasdair MacIntyre. Η ηθική μεταξύ κανόνων και αρετών. Αθήνα: Παπαζήσης.
  • Kymlicka, W., 2005. Η πολιτική φιλοσοφία της εποχής μας. Μια εισαγωγή. Μτφρ. Γ. Μολύβας. Αθήνα: Πόλις.

Πρόσθετη:

  • Avineri, S., 1992. Communitarianism and Individualism. New York: Oxford University Press.
  • Hobsbawm, E., 1999. Η εποχή των άκρων. Ο σύντομος 20ος αιώνας. Μτφρ. Β. Καπετανγιάννης. Αθήνα: Θεμέλιο.
  • MacIntyre, A., 1981. After Virtue. A Study in Moral Theory. London:
  • MacIntyre, A., 1988. Whose Justice? Which Rationality? London: Duckworth.
  • Rasmussen, D. (ed.), 1990. Universalism vs. Contemporary Debates in Ethics. Cambridge Mass.: MIT Press.
  • Rawls, J., 2001. Θεωρία της Δικαιοσύνης. Μτφρ. Φ. Βασιλόγιαννης κ.α. Αθήνα: Πόλις.
  • Rawls, J., 2004. Πολιτικός Φιλελευθερισμός. Μτφρ. Σ. Μαρκέττος. Αθήνα: Μεταίχμιο.
  • Sandel, M., 2003. Ο φιλελευθερισμός και τα όρια της δικαιοσύνης. Μτφρ. Κ. Γεωργοπούλου. Αθήνα: Πόλις.
  • Sandel, M., 2011. Δικαιοσύνη. Τι είναι το σωστό; Αθήνα: Πόλις.
  • Taylor, Ch., 2006. Οι δυσανεξίες της νεωτερικότητας. Μτφρ. Μ. Πάγκαλος. Αθήνα: Εκκρεμές.
  • Taylor, Ch. 2007. Πηγές του εαυτού. Η γένεση της νεωτερικής ταυτότητας. Μτφρ. Ξ. Κομνηνός. Αθήνα: Ίνδικτος.