ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Ι + ΕΠΟΠΤΕΙΑ Ι + ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Ι


Ε6 ΠΡΑΚΤΙΚΗ ΑΣΚΗΣΗ Ι / PRACTICE PLACEMENT I (Υποχρεωτικό: Κοινωνική Εργασία / Compulsory: Social Work)

Ε7 ΕΠΟΠΤΕΙΑ Ι / PLACEMENT SUPERVISION I (Υποχρεωτικό: Κοινωνική Εργασία / Compulsory: Social Work)

E8 ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Ι / CASE STUDY I (Υποχρεωτικό: Κοινωνική Εργασία / Compulsory: Social Work)

EπιστημονικώςΥπεύθυνος / Scientifically Responsible:

Βασίλειος Καραγκούνης, Επίκουρος Καθηγητής / Vassileios Karagkounis, Assistant Professor

https://socadm.duth.gr/author/vkaragk/, vkaragk@socadm.duth.gr

Συντονισμός / Coordination: Βασιλική Βάρναλη, Γραφείο Πρακτικής Άσκησης / Vassiliki Varnali, Practice Placement Office

https://socadm.duth.gr/undergraduate/practice/, socwork@socadm.duth.gr

Επόπτες / Supervisors: Mέλη ΔEΠ, επιστημoνικοί συνεργάτες, εντεταλμένοι / Academic Staff, scientific collaborators, other assigned staff

website:https://socadm.duth.gr/wp-content/uploads/2018/01/%CE%95%CF%80%CE%B9%CE%BA%CE%B1%CE%B9%CF%81%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%B9%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CE%BD%CE%BF%CF%82-%CE%9F%CE%B4%CE%B7%CE%B3%CF%8C%CF%82-%CE%A0%CE%912017-2018.pdf

Αντικείμενο και περιγραφή:

Η Πρακτική Άσκηση (ΠΑ) και η εποπτεία της συγκαταλέγονται στα υποχρεωτικά μαθήματα του Τμήματος για τους φοιτητές που επιλέγουν την Κατεύθυνση της Kοινωνικής Eργασίας. Σε αρμονία με τα διεθνή κριτήρια εκπαίδευσης στην κοινωνική εργασία, η ΠΑ διαρκεί διακόσιες (200) ημέρες, εκατό (100) στο Γ΄ έτος (ΠΑ Ι) και 100 στο Δ΄ έτος φοίτησης (ΠΑ ΙΙ), συνοδεύεται από ειδικά σεμινάρια και εργαστήρια βιωματικής εκπαίδευσης, ενώ η εποπτεία πραγματοποιείται από μέλη ΔEΠ και επιστημονικούς συνεργάτες του Τμήματος με εβδομαδιαία συχνότητα.

Η ΠΑ διεξάγεται σε επιλεγμένες κοινωνικές υπηρεσίες, φορείς και  προγράμματα Νομικών Προσώπων Δημοσίου και Ιδιωτικού Δικαίου, οργανισμών Α΄ και Β΄ βαθμού αυτοδιοίκησης και μη κυβερνητικών οργανώσεων. Επίσης διεξάγεται  σε πιλοτικά προγράμματα και υπηρεσίες που αναπτύσσει το Εργαστήριο Κοινωνικής Κοινοτικής Εργασίας και Συμβουλευτικής του ΔΠΘ. Εκεί οι ασκούμενοι εκπαιδεύονται στις εφαρμογές της Kοινωνικής Eργασίας με την επίβλεψη και την υποστήριξη του/των επαγγελματία/-ιών κοινωνικών λειτουργών (ΚΛ), που αναλαμβάνουν ρόλο του εκπαιδευτή στα αντικείμενα του έργου τους και του κέντρου ΠΑ.

Η διαδικασία της επιλογής των κέντρων πρακτικής άσκησης, της τοποθέτησης των φοιτητών, του έργου που αναλαμβάνουν, της παρακολούθησης της πορείας και της αξιολόγησης είναι σύνθετη και περιγράφεται λεπτομερώς στον Οδηγό Πρακτικής Άσκησης και εποπτείας (βλ. στον  ιστότοπο του Τμήματος). Η εν λόγω διαδικασία συντονίζεται και εποπτεύεται από τη Συντονιστική Επιτροπή Πρακτικής Άσκησης (ΣΕΠΑ) και διεξάγεται από την υπεύθυνη του Γραφείου Πρακτικής Άσκησης, έμπειρη κοινωνική λειτουργό, που βρίσκεται σε διαρκή επαφή τόσο μετους εκπαιδευτές όσο και τους ασκούμενους,  αποσαφηνίζει τους στόχους, το περιεχόμενο και τους όρους ανάπτυξης και αξιολόγησης του προγράμματος ΠΑ. Επίσης διακινεί την απαραίτητη αλληλογραφία και τα έντυπα της ΠΑ (ημερολόγια, συμφωνητικά συνεργασίας, φόρμες καταγραφής έργου και αξιολόγησης, βεβαιώσεις κ.ά.).

Η τακτική, συστηματική παρουσία και η ενεργός συμμετοχή του/της ασκούμενου/-ης είναι αυστηρά υποχρεωτική. Κάθε ασκούμενος τηρεί ημερολόγιο ΠΑ-εποπτείας. Τα δικαιολογητικά απουσίας σε περίπτωση υπέρβασης του ορίου δύο(2) δικαιολογημένων απουσιών από την πρακτική και μιας (1) δικαιολογημένης απουσίας από την εποπτεία, εξετάζονται από τη ΣΕΠΑ η οποία λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα (βλ. Οδηγό ΠΑ).

Η αυστηρή τήρηση του ωραρίου λειτουργίας, της εμπιστευτικότητας των προβλεπόμενων διαδικασιών στο εκάστοτε κέντρο ΠΑ, καθώς  και των κανόνων ηθικής και δεοντολογίας του επαγγέλματος του Κ Λ καθώς και του κέντρου  (π.χ. νοσοκομείου) είναι υποχρεωτικό καθήκον κάθε ασκούμενου/νης. Ειδικότερα τυχόν   παράβαση κανόνα/κανόνων της δεοντολογίας του επαγγέλματος του κοινωνικού λειτουργού, εξετάζεται από την  ΣΕΠΑ η οποία λαμβάνει τα αναγκαία μέτρα (ό.π.).

Η ΠΑ αναπτύσσεται σε έξι πεδία άσκησης της κοινωνικής εργασίας, τα εξής:

  • εκπαίδευση (όλων των βαθμίδων και ειδική αγωγή),
  • κοινωνική φροντίδα (παιδική προστασία, αναπηρία, ηλικιωμένοι) και κοινωνική ανάπτυξη,
  • παραβατικότητα – εγκληματικότητα,
  • υγεία,
  • ψυχική υγεία και εξαρτήσεις και
  • απασχόληση, κατάρτιση, κοινωνική ένταξη .

Κάθε ασκούμενη/-ος τοποθετείται σε τουλάχιστον δυο διαφορετικούς τομείς άσκησης της κοινωνικής εργασίας, π.χ. ένα έτος στον τομέα της εκπαίδευσης (π.χ. ειδικό ή διαπολιτισμικό σχολείο) και ένα έτος στον τομέα της Υγείας (π.χ. Νοσοκομείο).

Πέραν των καταγραφών και των εκθέσεων σχετικά με τα τρέχοντα αντικείμενα της ΠΑ και της εποπτείας, υποχρεωτική είναι η συγγραφή εργασίας στο πλαίσιο της ΠΑ (βλ. λεπτομερείς οδηγίες στον ιστότοπο του Τμήματος).

Μαθησιακοί στόχοι:

Οι στόχοι της ΠΑ και οι προσδοκίες από κάθε ασκούμενο/νη εξειδικεύονται και διαβαθμίζονται ανάλογα με το επίπεδο των σπουδών του/της. Οι γενικοί  στόχοι είναι:

  • η ειδίκευση στις εφαρμογές και την έρευνα της γενικής διαμεθοδικής κοινωνικής εργασίας,
  • η απόκτηση δεξιοτήτων και τεχνικών παρέμβασης, απαραίτητων στους κύριους τομείς εφαρμογής της ανεξάρτητα από τα χαρακτηριστικά των αποδεκτών των υπηρεσιών τους (άτομα, οικογένειες, μικρές ομάδες, κοινότητες, οργανισμοί) και από τη φύση των κοινωνικών αναγκών και προβλημάτων που αυτοί αντιμετωπίζουν,
  • η εξοικείωση με τις εφαρμογές της θεωρίας της κοινωνικής εργασίας στην πράξη και με τις πραγματικές συνθήκες εργασίας των κοινωνικών λειτουργών,
  • η οικειοποίηση των προσεγγίσεων ενάντια στις διακρίσεις τόσο ως οπτικής των ΚΛ αλλά και ως αρχής που διέπει τις διαδικασίες παροχής υπηρεσιών από τους θεσμούς και τους οργανισμούς-  τα κέντρα ΠΑ,
  • η εμβάθυνση στις ειδικές γνώσεις που απαιτούνται από το αντικείμενο και τις λειτουργίες μιας κοινωνικής υπηρεσίας, τις ομάδες στόχου/ εξυπηρετουμένων και τις ειδικότητες που τις στελεχώνουν (διεπιστημονική συνεργασία),
  • η εμπέδωση των αρχών, των εννοιών, των γνώσεων και των στόχων της κοινωνικής εργασίας και η αναγνώριση των κριτηρίων επιλογής μεταξύ των μεθόδων άσκησης της,
  • η πρόσληψη απτών ερεθισμάτων σχετικά με το εύρος, τα πολυπαραγοντικά αίτια και την πολυπλοκότητα των κοινωνικών προβλημάτων, τον τρόπο με τον οποίο φθάνουν σε μια κοινωνική υπηρεσία και σχετικά με την υποδοχή και τις διαδικασίες που ακολουθούνται στην αντιμετώπιση τους,
  • η απόκτηση των απαραίτητων δεξιοτήτων για εμπλοκή σε επαγγελματική  σχέση και συνεργασία με τους απευθυνόμενους και τους αποδέκτες κοινωνικών υπηρεσιών, και
  • η εκ μέρους των ασκούμενων ανάπτυξη πρωτοβουλίας, αυτογνωσίας και επαγγελματικής ευθύνης

Εποπτεία της πρακτικής άσκησης: Με τον όρο «εποπτεία πρακτικής άσκησης» αναφερόμαστε στην επίβλεψη, την υποστήριξη και καθοδήγηση του ασκούμενου φοιτητή να εφαρμόσει τις αρχές, τη θεωρία και τη μεθοδολογία της Κ.Ε. στην πράξη και να αναγνωρίσει, να αξιολογήσει τα αποτελέσματα της εφαρμογής των διεπιστημονικών θεωρητικών του γνώσεων.

Η εποπτεία δημιουργεί στον εποπτευόμενο κίνητρα για την αναζήτηση νέων και ειδικών γνώσεων, για την απόκτηση της απαραίτητης τεχνικής και των δεξιοτήτων εφαρμογής της Κ.Ε., και για την ανάπτυξη των ικανοτήτων του. Του υποδεικνύει να αναγνωρίσει τη σημασία των προσωπικών του αντιλήψεων και των προσωπικών του στάσεων στη διαμόρφωση των απόψεων και της συμπεριφοράς του (αυτογνωσία) και σταδιακά να δομήσει τη δική του επαγγελματική ταυτότητα.

Η Εποπτεία κατευθύνει τον/την ασκούμενο/νη προς μια συστηματική, κριτική ματιά στα όσα διαμείβονται μεταξύ του κέντρου ΠΑ (προσωπικό, διαθέσιμοι πόροι, διαδικασία παροχής υπηρεσιών) και των εξυπηρετουμένων, στην ανάλυση και αξιολόγηση των προσεγγίσεων κοινωνικής εργασίας που αξιοποιούνται από τους ΚΛ καθώς και στο σχεδιασμό και τη βήμα το  βήμα  διεξαγωγή του συγκεκριμένου έργου, που εκείνος θα αναλάβει και θα φέρει σε πέρας στη διάρκεια της ΠA του. Προσφέρει μια ευκαιρία για κριτικό αναστοχασμό ότι δεν έγινε αντιληπτό σε προηγούμενη συνεδρία και μια δυνητική πρόβλεψη ενδεχόμενων βημάτων στην/τις επόμενη/νες που παρακινεί την/τον ασκούμενη/νο να προετοιμαστεί για τη συνέχιση της παρέμβασης της/του.

Ο/η επόπτης/ρια επισημαίνει τους επιτυχείς χειρισμούς και τις σωστές κρίσεις του ασκούμενου και τον στηρίζει στη διαχείριση της έντασης και του άγχους του σχετικά με τις περιορισμένες γνώσεις και δεξιότητές του, αλλά και με την πολυπλοκότητα των κοινωνικών προβλημάτων που διαχειρίζεται.

Η σχέση επόπτη-ασκούμενου συνιστά μια ευέλικτη, διαπροσωπική με συγκεκριμένο στόχο επικοινωνία που ως ένα βαθμό αποτελεί πρότυπο για τη σχέση μεταξύ ασκούμενου – εκπαιδευτή και ασκούμενου – εξυπηρετούμενου / εξυπηρετουμένων.

Η ταχτική εποπτεία είναι ομαδική, σε τετραμελείς ως εξαμελείς ομάδες ασκουμένων ίδιου εξάμηνου σπουδών που υλοποιούν την ΠΑ τουςστην ίδια ή σε συναφείς υπηρεσίες.

Οι στόχοι και οι όροι ανάπτυξης της εποπτείας αναλύονται σε ιδιαίτερο κεφάλαιο του Οδηγού Πρακτικής Άσκησης (βλ. τον ιστότοπο του Τμήματος).

Αξιολόγηση:

Η αξιολόγηση της ΠΑ είναι ατομική, συνεχής (όχι στη λήξη του εξαμήνου) αμοιβαία διαδικασία μεταξύ αξιολογητή και αξιολογούμενου-ασκούμενου, και αποτελεί κίνητρο για ανάπτυξη και βελτίωση του δεύτερου. Βασίζεται σε συγκεκριμένους τομείς αξιολόγησης που σχετίζονται με τις γνώσεις, τις δεξιότητες και τις στάσεις στην επαγγελματική πρακτική της κοινωνικής εργασίας. σύμφωνα με τα διεθνή πρότυπα και πρακτικές. Ο «ατομικός φάκελος έργου εμπειρίας» απαρτίζεται από διακριτές ενότητες τις οποίες συμπληρώνει  ο εκπαιδευτής, ο ίδιος ο φοιτητής –αυτοαξιολόγηση- και  ο επόπτης. Οι ενότητες του εκπαιδευτή και του επόπτη  συντάσσονται ύστερα από συζήτηση με τον ασκούμενο, και ολοκληρώνονται με επισημάνσεις και προτάσεις για βελτίωση αλλά και για την επάρκεια του  φορέα να λειτουργεί ως κέντρο ΠΑ (βλ. ό.π. κεφ. 8 του Οδηγού ΠΑ- εποπτείας).

Η τελική βαθμολογία εξάγεται από τη συνεκτίμηση της απόδοσης, όπως προκύπτει από τις αξιολογήσεις του επόπτη, του εκπαιδευτή και του ίδιου του ασκούμενου. Ασκούμενος σε ΠΑ Ι ή ΠΑ ΙΙ που δεν προάγεται σε μία φάση (π.χ. Ι ή ΙΙ) τοποθετείται ξανά για πλήρη περίοδο. 

Σε περίπτωση που ο/η ασκούμενος/-η δεν αποκρίνεται επαρκώς στις προϋποθέσεις και τα κριτήρια που έχουν τεθεί για την ΠΑ και την εποπτεία, ενώ δεν συντρέχουν αίτια που συνδέονται με τη λειτουργία του κέντρου ΠΑ, ή με έκτακτα γεγονότα ζωής του ίδιου/της ίδιας, η  ΣΕΠΑ τον ενημερώνει ότι η δεύτερη τοποθέτηση για μια πλήρη περίοδο είναι η τελική και πως η ενδεχόμενη μη εκπλήρωση των κριτηρίων συνεπάγεται αδυναμία λήψης τίτλου σπουδών στην κοινωνική εργασία. 

Eνδεικτική βιβλιογραφία:

Οι ασκούμενοι/-ες έχουν πρόσβαση σε έξι (6) φακέλους όσοι και οι τομείς Π.Α. με βιβλιογραφικό υλικό, άρθρα και υλικό παραδειγματικών μελετών περιπτώσεων, καθώς και επιλεγμένες εργασίες ή έρευνες που έχουν πραγματοποιήσει ασκούμενοι προηγούμενων ετών,  επικαιροποιούνται  διαρκώς με ευθύνη των εποπτών κάθε τομέα.

Επίσης έχουν πρόσβαση σε φάκελους που τηρούνται  για κάθε μια υπηρεσία – κέντρο πρακτικής άσκησης (θεσμικό πλαίσιο, οργανόγραμμα, κανονισμός λειτουργίας, έντυπα, δημοσιεύσεις, έρευνες,  κ.ά.).

Καλλινικάκη, Θ. (επιμ.) 2008. Πρακτική άσκηση στις εφαρμογές και την έρευνα της κοινωνικής εργασίας Μελέτες περίπτωσης και επιλεγμένες περιπτώσεις ασκούμενων κοινωνικών λειτουργών. Αθήνα: Μοτίβο.

Η βιβλιογραφία των γραπτών εργασιών ποικίλλει ανάλογα με το θέμα και τη θεωρητική προσέγγιση και τη μέθοδο έρευνας που υιοθετεί.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *