Οργάνωση και λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης


Ε3 ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ / EUROPEAN UNION INSTITUTIONS AND CORE FUNCTIONS (Υποχρεωτικό: Κοινωνική Διοίκηση και Πολιτική, Υποχρεωτικό: Πολιτική Επιστήμη / Compulsory: Social Administration and Policy, Compulsory: Political Science)

Αναστάσιος Χάρδας, Επίκουρος Καθηγητής / Anastassios Chardas, Assistant Professor

Βιογραφικό σημείωμα: https://socadm.duth.gr/cv/achardas/

e-mail: achardas@gmail.com

web-site: https://socadm.duth.gr/author/achardas/

Αντικείμενο και περιγραφή μαθήματος:

Στα πλαίσια του μαθήματος γίνεται μια εισαγωγική ανάλυση στους τρόπους με τους οποίους η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) είναι διαρθρωμένη οργανωτικά και λειτουργικά. Αρχικά, πραγματοποιείται μια ιστορική αναδρομή στις πρώτες θεωρητικές και εμπειρικές προσεγγίσεις που ανέπτυξαν την ανάγκη υπερεθνικής συνεργασίας ανάμεσα στις μεγαλύτερες Ευρωπαϊκές χώρες. Στα πλαίσια αυτά, γίνεται αναφορά σε υπερεθνικούς οργανισμούς όπως η Ευρωπαϊκή Συμφωνία, η Κοινωνία των Εθνών κτλ., καθώς και σύντομη αναφορά σε θεωρητικές συνεισφορές από τον 18ο και 19ο αιώνα που είχαν ως επίκεντρο την ιδέα της συνεργασίας ανάμεσα στα Ευρωπαϊκά κράτη (Καντ, κτλ.).Στη συνέχεια,αναλύεται το πολιτικό και οικονομικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναδύθηκε η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (ΕΟΚ) στις δύο πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες. Στην ίδια ενότητα πραγματοποιείται ιστορική ανάλυση των βασικών Συνθηκών που καθόρισαν νομοθετικά και οργανωτικά την λειτουργία της ΕΟΚ/ΕΕ, φτάνοντας στα βασικότερα σημεία της ισχύουσας σήμερα Συνθήκης της Λισαβώνας. Παράλληλα, το μάθημα αναλύει τα κύρια και τα δευτερεύοντα όργανα από τα οποία πηγάζουν οι λειτουργίες της ΕΕ και συνδέει τις λειτουργίες και αρμοδιότητες τους με την εκάστοτε Συνθήκη που καθόριζε και καθορίζει την λειτουργία της ΕΟΚ/ΕΕ.

Σε επόμενη ενότητα γίνεται εκτενής και λεπτομερής αναφορά στους τρόπους με τους οποίους η ΕΕ ασκεί νομοθετικές διαδικασίες σε διαφορετικές πολιτικές (Κοινοτική Μέθοδος, Ανοιχτή Μέθοδος Συντονισμού κτλ.), αλλά και στους τρόπους με τους οποίους αυτή η νομοθεσία υλοποιείται. Αφού γίνει μια σύντομη αναφορά στις διαφορετικές πηγές από τις οποίες πηγάζει η νομοθεσία της ΕΕ, το μάθημα προχωρά στην ανάλυση των βασικότερων πολιτικών στις οποίες εμπλέκεται η ΕΕ και στους τρόπους με τους οποίους αυτές διαμορφώθηκαν ιστορικά. Ξεκινώντας από τιςπερισσότερο ενοποιημένεςπολιτικές της ΕΕ (Κοινή Αγορά, Οικονομική και Νομισματική Ενοποίηση), αναλύει και τις πολιτικές ‘μεσαίου βεληνεκούς’ καθώς και αυτές στις οποίες η ευρωπαϊκή ενοποίηση έχει προχωρήσει ελάχιστα έως καθόλου (για παράδειγμα Κοινωνική Πολιτική). Οι οργανωτικές και λειτουργικές διαστάσεις αυτών των πολιτικών συνδέονται με τα προαναφερθέντα διαφορετικά πλαίσια διαμόρφωσης πολιτικής στην ΕΕ. Στο τέλος του μαθήματος θα γίνει μια σύντομη αναφορά στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΕ σήμερα και στις πιθανές κατευθύνσεις που μπορεί να λάβει η εξελικτική διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης στο μέλλον.

Περίγραμμα μαθήματος:

 Ενότητα 1. Ιστορική αναδρομή της ΕΟΚ/ΕΕ

  • Ιστορική αναδρομή στις πρώτες απόπειρες υπερεθνικού συντονισμού ανάμεσα στα μεγαλύτερα Ευρωπαϊκά κράτη και βασικές φιλοσοφικές θεωρήσεις που προσφέρθηκαν στα ίδια πλαίσια
  • Σύγκριση των πρώτων υπερεθνικών προσπαθειών με τη δημιουργία άλλων υπερεθνικών οργανισμών στις ίδιες ιστορικές περιόδους
  • Ανάλυση του πολιτικού και οικονομικού πλαισίου μέσα στο οποίο διαμορφώθηκαν οι πρώτες υπερεθνικές οργανώσεις μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο (πχ ΕΚΑΧ) και μετέπειτα η ΕΟΚ

Ενότητα 2. Συγκριτική ανάλυση των Συνθηκών της ΕΟΚ/ΕΕ

  • Από την Συνθήκη της Ρώμης το 1957 στην Συνθήκη της Λισαβώνας το 2009
  • Εξελικτικά στοιχεία της κάθε Συνθήκης στις λειτουργίες της ΕΟΚ/ΕΕ
  • Κύρια και δευτερεύοντα όργανα λειτουργίας της ΕΕ, αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας τους με κάθε Συνταγματική αναθεώρηση

Ενότητα 3.Μέθοδοι άσκησης και υλοποίησης νομοθεσίας στην ΕΕ

  • Η Κοινοτική Μέθοδος(ΚΜ)
  • Εναλλακτικές προς την ΚΜ τρόποι παραγωγής και άσκησης νομοθεσίας στην ΕΕ (Ανοιχτή Μέθοδος Συντονισμού, κτλ.)
  • Υλοποίηση πολιτικών της ΕΕ
  • Πηγές Δικαίου της ΕΕ

Ενότητα 4. Οι βασικές πολιτικές της ΕΕκαι το μέλλον της ευρωπαϊκής ενοποίησης

  • Οι περισσότερο ενοποιημένες πολιτικές της ΕΕ
  • Πολιτικές μεσαίου βεληνεκούς στην ΕΕ
  • Αυστηρά διακυβερνητικές πολιτικές της ΕΕ
  • Προοπτικές για την ευρωπαϊκή ενοποίηση και οι βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει η ΕΕ

Μαθησιακοί στόχοι:

Στο τέλος του μαθήματος οι φοιτητές θα πρέπει να είναι σε θέση να:

  • Συγκρίνουν τις απόπειρες υπερεθνικής συνεργασίας που έλαβαν χώρα τον 18ο και 19ο αιώνα με την υπερεθνική οργάνωση που προέκυψε στα πλαίσια της ΕΟΚ/ΕΕ
  • Να είναι σε θέση να αποτυπώσουν και να αναλύσουν κριτικά τις οργανωτικές και λειτουργικές αλλαγές που επήλθαν στην ΕΟΚ/ΕΕ με κάθε Συνταγματική μεταρρύθμιση
  • Να μπορούν να διαχωρίσουν ανάμεσα στα κύρια και στα δευτερεύοντα όργανα της ΕΕ και να αναλύσουν τις αλλαγές που επήλθαν στην θεσμική και οργανωτική τους σημασία μετά από κάθε συνταγματική αναθεώρηση της ΕΟΚ/ΕΕ
  • Να μπορούν να διαχωρίσουν τους διαφορετικούς τρόπους λήψης αποφάσεων που χρησιμοποιούνται στις διαφορετικές πολιτικές της ΕΕ και να κατανοήσουν κάποια βασικά σημεία που αφορούν τις πηγές δικαίου της ΕΕ
  • Να μπορούν να φέρουν παραδείγματα των περισσότερο ενοποιημένων πολιτικών της ΕΕ και να τις αντιπαραβάλλουν με τις αντίστοιχες λιγότερο ή καθόλου ενοποιημένες

Αξιολόγηση:

  • Μία γραπτή εξέταση στο τέλος του εξαμήνου

Βιβλιογραφία

Υποχρεωτική

  • Μαραβέγιας, Ν. 2016 (επιμέλεια) Ευρωπαϊκή Ένωση. Δημιουργία, εξέλιξη, προοπτικές. Αθήνα: Κριτική
  • Βέρνυ, Σ. και Κόντης Α. 2017 (επιμέλεια) Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Οι πολλαπλές κρίσεις και οι προκλήσεις του μέλλοντος. Αθήνα: Παπαζήση
  • Λιαργκόβας, Π. και Παπαγεωργίου, Χ. 2018 Το Ευρωπαϊκό φαινόμενο. Θεσσαλονίκη: Τζιόλα.

Προαιρετική

  • Γεωργίου Θ. 2017. Το Λυκόφως της πολιτικής Ευρώπης. Αθήνα: Σάκκουλα.
  • Μούσης Ν. 2018. Ευρωπαϊκή Ένωση: Δίκαιο, οικονομία, πολιτική. Αθήνα:Παπαζήση
  • Nuggent, Ν. 2012. Πολιτική και Διακυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Ιστορία, Θεσμοί, Πολιτικές. 3η έκδοση. Αθήνα:Σαββάλας.
  • Πλιάκος Α. 2018 Το Δίκαιο της ΕΕ. Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη

 

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *