Κοινωνική εργασία στις εξαρτήσεις


Ζ8 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΕΞΑΡΤΗΣΕΙΣ / SOCIAL WORK IN THE ADDICTIONS (Επιλογής: Κοινωνική Διοίκηση και Πολιτική, Υποχρεωτικό: Κοινωνική Εργασία / Optional: Social Administration and Policy, Compulsory: Social Work)

Χαράλαμπος Πουλόπουλος, Καθηγητής / Charalampos Poulopoulos, Professor

https://socadm.duth.gr/author/chpoulo/, chpoulo@socadm.duth.gr

website: https://socadm.duth.gr/courses/κοινωνική-εργασία-στις-εξαρτήσεις/

e-class: https://eclass.duth.gr

Αντικείμενο και περιγραφή μαθήματος:

Το μάθημα αυτό έχει σκοπό να παρουσιάσει τις βασικές έννοιες και τις κυριότερες προσεγγίσεις στην κατανόηση του φαινομένου της εξάρτησης. Το μάθημα ξεκινά από μια κριτική συζήτηση των αιτιολογικών παραγόντων της εξάρτησης και των τρόπων με τους οποίους μπορεί να αντιμετωπιστεί με διαφορετικού τύπου παρεμβάσεις.  Γίνεται λόγος για τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα των διαφορετικών θεραπευτικών προσεγγίσεων και των προσεγγίσεων πρόληψης και ιδιαίτερη αναφορά στην αποτίμηση της αποτελεσματικότητας των παρεμβάσεων. Παράλληλα εξετάζονται  βασικές έννοιες όπως η πρόωρη εγκατάλειψη της θεραπείας, η υποτροπή και η πρόληψη της υποτροπής, τα στάδια της αλλαγής από την κατάχρηση ψυχοτρόπων ουσιών στην απεξάρτηση, η κινητοποίηση για θεραπεία, ο θεραπευτικός σχεδιασμός, η αποτελεσματικότητα της θεραπείας και ο ρόλος της οικογένειας και του σχολείου στην πρόληψη της χρήσης ψυχοτρόπων ουσιών καθώς και οι παρεμβάσεις στην κοινότητα. Επίσης αναλύεται ο ρόλος της διεπιστημονικής ομάδας ενώ μέσω διαλέξεων, βιωματικής και πρακτικής άσκησης δίνεται η δυνατότητα στους φοιτητές να κατανοήσουν το ρόλο των κοινωνικών λειτουργών στην αντιμετώπιση του φαινομένου.

Περίγραμμα μαθήματος – Θεματικές ενότητες

1.Αιτιολογικοί παράγοντες χρήσης-κατάχρησης-εξάρτησης. Βιολογικές και ψυχοκοινωνικές προσεγγίσεις.

2.Κοινωνιο-δημογραφικό προφίλ και ψυχολογικά χαρακτηριστικά των εξαρτημένων από ψυχότροπες ουσίες ατόμων.

3.Διάγνωση της εξάρτησης και ατομικός θεραπευτικός σχεδιασμός. Θεραπευτικά μοντέλα και προσεγγίσεις: Θεραπευτικές κοινότητες, προγράμματα εξωτερικής παρακολούθησης, προγράμματα φαρμακευτικής υποστήριξης, παρεμβάσεις μείωσης της βλάβης.

4.Ατομικές-ομαδικές θεραπείες αντιμετώπισης των εξαρτήσεων.

5.Αποτοξίνωση – απεξάρτηση – κοινωνική επανένταξη.

6.Εφηβεία και χρήση ουσιών. Διακοπή από το σχολείο και παραβατικότητα.

7.Τα στάδια της αλλαγής από την εξάρτηση στην απεξάρτηση – Συνέντευξη κινητοποίησης για εισαγωγή σε θεραπεία. Πρόληψη της υποτροπής και ανάπτυξη δικτύων κοινωνικής υποστήριξης για την πρόληψη της υποτροπής

8.Αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των προγραμμάτων και των παρεμβάσεων και πρόωρη εγκατάλειψη της θεραπείας.

9.Ο ρόλος της οικογένειας στην εμφάνιση και θεραπεία του φαινομένου.

10.Προγράμματα πρωτογενούς πρόληψης στο σχολείο και στην κοινότητα. Ο ρόλος του κοινωνικού λειτουργού στην πρόληψη, θεραπεία και κοινωνική επανένταξη των απεξαρτημένων.

Μαθησιακοί στόχοι:

Οι φοιτητές και οι φοιτήτριες μετά την ολοκλήρωση της εκπαιδευτικής διαδικασίας στο συγκεκριμένο μάθημα θα είναι σε θέση να διακρίνουν το εύρος των αιτιολογικών παραγόντων που σχετίζονται με την εξάρτηση και να γνωρίζουν τις βασικές προσεγγίσεις και μοντέλα θεραπείας και πρόληψης. Θα έχουν συνειδητοποιήσει ότι η εξάρτηση είναι ένα πολύ-παραγοντικό και ιδιαίτερα σύνθετο φαινόμενο με σοβαρές επιπτώσεις στο επίπεδο του ατόμου, της οικογένειας, της δημόσιας υγείας αλλά και της κοινωνίας και θα έχουν αντιληφθεί τις δυνατότητες και τα όρια της θεραπευτικής παρέμβασης. Θα έχουν αποκτήσει εικόνα των σταδίων της εξάρτησης αλλά και των σταδίων του θεραπευτικού σχεδιασμού από την κινητοποίηση για θεραπεία έως την πρόληψη της υποτροπής. Τέλος, θα μπορούν να αναγνωρίσουν το ρόλο του κοινωνικού λειτουργού στο πλαίσιο της διεπιστημονικής ομάδας αλλά και στην αντιμετώπιση της περιθωριοποίησης των εξαρτημένων και στην κοινωνική και εργασιακή τους ένταξη.

Αξιολόγηση:

Γραπτές εξετάσεις.

Bιβλιογραφία:

Βασική:

Οι διαφάνειες του μαθήματος σε μορφή Power Point είναι αναρτημένες στην ιστότοπο https://eclass.duth.gr/eclass/modules/document/document.php?course=KOM05168

Πουλόπουλος Χ. (2011). Κοινωνική Εργασία στις Εξαρτήσεις. Οι κοινότητες της αλλαγής. Αθήνα: Τόπος.

Μάτσα, Κατερίνα (2012). Το αδύνατο πένθος και η κρύπτη. Αθήνα: Εκδόσεις Άγρα.

Πρόσθετη:

Ελληνόγλωσση

Αρχοντή-Γιαννίδου, Κ. & Πουλόπουλος, Χ. (2016). Στάσεις και αντιλήψεις των γονέων για τη χρήση κάνναβης στην εφηβική ηλικία. Εξαρτήσεις, 26, σελ. 14-32.

Γαζγαλίδης, Κώστας (2005). Ναρκωτικά, Αθήνα: Εξάντας

Γαζγαλίδης, Κώστας (2003). Ηρωίνη, υποκατάστατα και ανταγωνιστές, Θεσσαλονίκη: Εκδοτική Θεσσαλονίκης.

Edwards, G. (2010). Αποποινικοποίηση της χρήσης ουσιών: Σωστή απάντηση ή λάθος ερώτηση; Αθήνα: ΚΕΘΕΑ-ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ.

Πουλουκτσή, Β. & Πουλόπουλος, Χ. (2017). Τοιχογραφήματα, χρήση ουσιών και η οπτική των δυνατών σημείων. Εξαρτήσεις, 28, σελ. 11-32.

Κοκκίνη, Ε. & Πουλόπουλος, Χ., (2015). Συμμόρφωση, Αντίσταση και Αλλαγή σε θεραπευτικές ομάδες για την απεξάρτηση. Εξαρτήσεις.  Τεύχος 25, σελ. 15-41.

Λιάππας, Ι. (2002). Ναρκωτικά: Εθιστικές ουσίες, κλινικά προβλήματα- αντιμετώπιση. Αθήνα: Εκδόσεις Πατάκη

Λυκούδης, Η.Π. (2009). Η δύναμη του μυρμηγκιού. Από το νόημα της χρήσης στην ουσία της θεραπείας. ΚΕΘΕΑ-ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ.

Μάτσα, Κατερίνα (2008). Ψυχοθεραπεία και Τέχνη στην Απεξάρτηση. Αθήνα: Εκδόσεις Άγρα.

Μάτσα, Κατερίνα (2006). Η περίπτωση Ευρυδίκη, Αθήνα: Εκδόσεις Άγρα.

Μάτσα, Κατερίνα (2001). Ψάξαμε ανθρώπους και βρήκαμε σκιές. Εκδόσεις Άγρα.

Marlatt, G.A. &. Donovan, D. M. (2008). Προλαμβάνοντας την Υποτροπή. Αθήνα: ΚΕΘΕΑ-ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ.

Παρασκευόπουλος, Ν. &  Κοσμάτος, Κ. (2013). Ναρκωτικά, Γ Έκδοση, Αθήνα-Θεσσαλονίκη, Εκδόσεις Σάκκουλα.

Παρασκευόπουλος, Ν. (2010), Η καταστολή της διάδοσης των ναρκωτικών στην Ελλάδα, Αθήνα: Εκδόσεις Σάκκουλα.

Πουλόπουλος, Χ. (2005). Εξαρτήσεις: Οι θεραπευτικές κοινότητες. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.

Σπύρου, Στ. & Πουλόπουλος, Χ. (2016). Παράγοντες κινητοποίησης χρηστών ουσιών για ένταξη σε θεραπευτική κοινότητα. Άτη, 9, σελ. 32-29.

Shapiro, Harry (2009). Drugs: Ένας πλήρης οδηγός για τις νόμιμες και τις παράνομες ψυχοδραστικές ουσίες. Αθήνα: ΚΕΘΕΑ-ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ.

Velasquez, M.M., Maurer, G.G. Crouch, C. & DiClemente, C.C. (2008). Ομαδική θεραπεία για την κατάχρηση ουσιών. Αθήνα: ΚΕΘΕΑ-ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ.

Περιοδικό ΕΞΑΡΤΗΣΕΙΣ (ISSN 1109-5350), Τεύχη 1-28 (www.exartiseis.gr)

Ξενόγλωσση

Poulopoulos, Ch. (2015). Crisis, State Violence and Social Work in Greece. Social Dialogue, IASSW, Issue 10, pp. 22-25.

Poulopoulos, C. (2012). Economic crisis in Greece: risks and challenges for drug policy and strategy. Drugs and Alcohol Today, 12 (3), pp. 132-140.

Poulopoulos, C., & Wolff, K. (2010). Staff perceptions about stress and staff burnout in drug treatment organisations: A qualitative comparative study in Greece and the UK. International Journal of Therapeutic Communities, 31(3), pp. 298 – 311.

Prochaska, J.O. & Di Clemente, C.C. (1984). The Trans-theoretical Approach: Crossing Traditional Boundaries of Therapy. USA: Homewood III: Dow-Jones-Irwin.

Triantos, P., Papanastasatos, G., Poulopoulos, C., & Zaxaropoulos, Y. (2014). Patterns of use and perceptions of drug addicts in Greece about “shisha”(a new synthetic drug) at economic crisis era. Drugs and Alcohol Today, 14(1), pp. 10-18.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *