Κοινωνική εργασία στην εκπαίδευση


ΣΤ16 ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ / SOCIAL WORK IN EDUCATION (Επιλογής: Κοινωνική Διοίκηση και Πολιτική, Επιλογής: Κοινωνική Εργασία / Optional: Social Administration and Science, Optional: Social Work)

Αγάπη Κανδυλάκη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια / Agapi Kandylaki, Associate Professor

https://socadm.duth.gr/author/akandila/, akandila@socadm.duth.gr

Ειρήνη Κατσαμά, Επίκουρη Καθηγήτρια / Irene Katsama, Assistant Professor

website: https://socadm.duth.gr/courses/κοινωνική-εργασία-στην-εκπαίδευση/

e-class: https://eclass.duth.gr

Αντικείμενο και περιγραφή μαθήματος:

Το μάθημα εστιάζει στις  παρεμβάσεις κοινωνικής εργασίας στην εκπαίδευση στις ΗΠΑ, τα κράτη μέλη της ΕΕ και την Ελλάδα τόσο στη γενική εκπαίδευση όσο και την ειδική αγωγή (σχολική κοινωνική εργασία και κοινωνική παιδαγωγική).

Παρουσιάζονται και αναλύονται θεωρητικές προσεγγίσεις από τις οποίες αντλούν οι  παρεμβάσεις της κοινωνικής εργασίας στην εκπαίδευση όπως για παράδειγμα η συστημική οικολογική προσέγγιση, η προσέγγιση των δυνατών σημείων, η συμπεριφοριστική προσέγγιση. Αναλύονται ζητήματα επίκαιρα και καίρια, όπως για παράδειγμα  εκπαιδευτικές πολιτικές που στοχεύουν στην κοινωνική ένταξη  και την κοινωνική συνοχή αναφορικά με μαθητές που προέρχονται από πολιτισμικά διαφέρουσες ομάδες και μειονότητες, ενώ έμφαση δίνεται στη διασύνδεση σχολείου οικογένειας και κοινότητας.

Οι εισηγήσεις του μαθήματος  επικεντρώνονται στη χρήση της διαμεθοδικής κοινωνικής εργασίας στη σχολική κοινότητα  και αφορούν  ατομικές παρεμβάσεις με παιδιά και εφήβους   όσο και παρεμβάσεις κοινωνικής εργασίας με ομάδες που επικεντρώνονται στην πρόληψη και τη διαχείριση ζητημάτων ομαλής ένταξης στην εκπαίδευση, ενίσχυσης και βελτίωσης της σχολικής επίδοσης και  περιορισμού της σχολικής διαρροής, προαγωγής της ψυχικής υγείας και ανάπτυξη προσωπικών και κοινωνικών δεξιοτήτων (βελτίωση της επικοινωνίας, της αυτοεικόνας, διαχείριση δύσκολων συναισθημάτων, διαχείριση συγκρούσεων κλπ.).  Ταυτόχρονα  το μάθημα επικεντρώνεται στην προώθηση των δικαιωμάτων του παιδιού, την πρόληψη και αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού, της κακοποίησης – παραμέλησης μέσα από παρεμβάσεις κοινωνικής εργασίας.

Συζητείται η χρήση της τέχνης και της δημιουργικής έκφρασης, ενισχύεται η συμμετοχή των φοιτητών σε βιωματικές ομαδικές και ατομικές εργασίες, πραγματοποιούνται  προσομοιώσεις, μελέτη και ανάλυση  περιπτώσεων. Προωθείται ο κριτικός αναστοχασμός και η διεπιστημονική συνεργασία  στο πλαίσιο του σχολείου.

 

Περίγραμμα μαθήματος:

  1. Εισαγωγή στην Κοινωνική εργασία στην Εκπαίδευση – Ιστορική αναδρομή στην εφαρμογή προγραμμάτων κοινωνικής εργασίας στην Ελλάδα, στην ΕΕ και τις ΗΠΑ
  2. Θεωρητικές προσεγγίσεις των παρεμβάσεων κοινωνικής εργασίας
  3. Επιμέρους ρόλοι του σχολικού κοινωνικού λειτουργού – Διεπιστημονική συνεργασία
  4. Διαμεθοδικές Παρεμβάσεις
  5. Αξιοποίηση των ετεροτήτων
  6. Εκπαίδευση των μαθητών σε προσωπικές και κοινωνικές δεξιότητες
  7. Ειδική αγωγή- «ένα σχολείο για όλους»
  8. Σχεδιασμός παρεμβάσεων με στόχο την πρόληψη και αντιμετώπιση φαινομένων όπως ο σχολικός εκφοβισμός, εξαρτήσεις, κακοποίηση κ.α.
  9. Διαχείριση συμπεριφορών σε ατομικό και ομαδικό επίπεδο
  10. Συνεργασία με εκπαιδευτικούς , γονείς, κοινότητα

 

Μαθησιακοί στόχοι:

Το μάθημα έχει ως στόχο να ευαισθητοποιήσει τους φοιτητές

Αναφορικά με την Κοινωνική εργασία στην εκπαίδευση

  • Να αποκτήσουν γνώση για το θεσμικό πλαίσιο, τη διεπαγγελματική συνεργασία και το ρόλο των κοινωνικών λειτουργών στην ειδική αγωγή στα ΚΕΔΔΥ και στα γενικά, τα διαπολιτισμικά και τα μειονοτικά σχολεία
  • Ν’ αντιλαμβάνονται το σχολικό περιβάλλον ως σύστημα σε αλληλεπίδραση με την τοπική κοινότητα
  • Ν’ αναγνωρίσουν τις δυσκολίες και τα προβλήματα που σχετίζονται με τη σχολική κοινότητα (σχολικός εκφοβισμός, βία και επιθετικότητα, σχολική διαρροή, αναγκαιότητα σύνδεσης σχολείου και οικογένειας, κ.ά.)
  • Να ευαισθητοποιηθούν αναφορικά με το εύρος των παρεμβάσεων στο σχολικό περιβάλλον και την τοπική κοινωνία, τόσο για την πρόληψη και την προαγωγή υγείας, όσο και για την αντιμετώπιση και διαχείριση δυσκολιών και προβλημάτων
  • Ν’ αποκτήσουν κριτική σκέψη, αναφορικά με την διαχείριση μεμονωμένων περιπτώσεων παιδιών, ομάδων και οικογενειών και την αντιμετώπιση των όποιων δυσκολιών προκύπτουν, στη συνεργασία με τους μαθητές, τις οικογένειες τους και τους εκπαιδευτικούς
  • Ν’ αποκτήσουν και να καλλιεργήσουν δεξιότητες συμβουλευτικής με παιδιά εφήβους και οικογένειες, τόσο αναφορικά με ατομικές παρεμβάσεις και παρεμβάσεις στην οικογένεια, όσο και αναφορικά με παρεμβάσεις σε ομάδες παιδιών και εφήβων
  • Να ευαισθητοποιηθούν, αναφορικά με τις παρεμβάσεις σε μειονοτικά σχολεία πολυπολιτισμικά περιβάλλοντα και σχολεία στα οποία φοιτούν μαθητές από υποβαθμισμένους οικισμούς και οικισμούς Ρομά
  • Να εμπλακούν στον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την αξιολόγηση παρεμβάσεων σχολικής κοινωνικής εργασίας μέσα από την εκπόνηση σχετικών εργασιών
  • Παράλληλα, στόχος του μαθήματος είναι να ευαισθητοποιήσει τους φοιτητές στη διεθνή βιβλιογραφία μέσα από βιβλία, μονογραφίες και διεθνή περιοδικά

 

Αξιολόγηση:

Η αξιολόγηση των φοιτητών γίνεται μέσα από γραπτές εξετάσεις Ο βαθμός διαμορφώνεται από την ενεργό συμμετοχή στα μαθήματα, τα οποία έχουν χαρακτήρα αλληλεπίδρασης, και από την προφορική παρουσίαση και γραπτή υποβολή εργασιών

 

Βιβλιογραφία:

Συμπληρωματικό υλικό για τη διδασκαλία και τη μελέτη του μαθήματος βρίσκεται στον ιστότοπο

http://eclass.duth.gr/eclass/Κοινωνική εργασία στην Εκπαίδευση ΚΟΜΟ5184

Ελληνική:

  • Φάκελος με αρθρογραφία από διεθνή επιστημονικά περιοδικά
  • Molnar, A., και Lindqist, B. (1999). Προβλήματα συμπεριφοράς στο σχολείο – Οικοσυστημική προσέγγιση. Α., Καλαντζή – Αζίζι (Μτφ. Επιμ.). Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα.
  • Rigby, Κ. 2008. Σχολικός εκφοβισμός , εκδ. Τόπος
  • Tσιάντης, Γ (επιμ) 2005. Εργασία με τους γονείς, εκδόσεις Καστανιώτη
  • Γεωργίου, Σ. (1993). Ο Ρόλος της οικογένειας στη σχολική επίδοση, Παιδαγωγική Επιθεώρηση, 19, 347 – 368.
  • Ζωγράφου, Α. (1990). Κοινωνική Εργασία στην Εκπαίδευση. Κοινωνική Εργασία, 17, 9-32.
  • Κανδυλάκη, Α. (2009). Κοινωνική Εργασία σε πολυπολιτισμικό περιβάλλον. Αθήνα: Τόπος.
  • Κατσαμά, Ε. (2014). Σχολική Κοινωνική Εργασία και Κοινωνική Ένταξη. Στο Θεανώ Καλλινικάκη, & Ζαχαρούλα Κασσέρη (Επιμ.) «Κοινωνική Εργασία στην εκπαίδευση. Στα θρανία των ετεροτήτων». (2014) Αθήνα: Τόπος.
  • Κατσαμά, Ε. (2016). Παρεμβάσεις Κοινωνικής Εργασίας για την Πρόληψη και την Προαγωγή της Ψυχικής Υγείας στο Δημοτικό Σχολείο. Στο Χρήστος Παναγιωτόπουλος (Επιμ.) «Κοινωνική Εργασία στα Σχολεία: Από την Σχολική Μονάδα στη Κοινότητα, Μία Διεπιστημονική Προσέγγιση».  Αθήνα Εκδόσεις ΙΩΝ.
  • Μπίμπου – Νάκου, Ι. (2008). Κακοποίηση – Παραμέληση παιδιών στο οικογενειακό περιβάλλον. Στο Δ. Νικολόπουλος, (Επιμ.). Σχολική Ψυχολογία, Εφαρμογές στο Σχολικό Περιβάλλον. Αθήνα: Τόπος, σελ 217.
  • Νικολόπουλος, Ι. (Επιμ.) (2008). Σχολική ψυχολογία – Εφαρμογές στο σχολικό περιβάλλον. Αθήνα: Τόπος.
  • Πουλόπουλος, Χ., Τσιάντης, Ι. (Επιμ.) (2000). Αγωγή Υγείας – Ψυχική Υγεία – Διαπροσωπικές Σχέσεις 11- 14 ετών. Αθήνα: ΥΠ.Ε.Π.Θ.
  • Σούλης, Σ. 2008. Ένα σχολείο για όλους, Gutenberg
  • Φιλίππου, Δ. & Καραντάνα, Π. (2010). Ιστορίες για να ονειρεύεσαι.. Παιχνίδια για να μεγαλώνεις.. Για εμψύχωση βιωματικών ομάδων. Αθήνα: Καστανιώτη

Ξενόγλωσση:

  • Constable, R. (2008). The role of the school social worker. Loyola University: Chicago
  • Corey, G. (2012). Theory and Practice of Group Counselling.Brooks/Cole.
  • Dupper, D. (2003). School Social Work: Skills and interventions for effective practice. New Jersey: Wiley
  • Germain, C. (2006). An ecological perspective on social work in the schools. In R. Constable, C.R. Massat, S. McDonald, & J.P. Flynn (Eds.), School Social Work: Practice, Policy and research (6th, 28-39). Chicago: Lyceum Books.
  • Jongsma, A. School counselling and School Social Work, Wiley
  • Keys, P. 1994. School Social Workers in the Multicultural Environment, Haworth Press Inc
  • Openshaw, L. (2008). Social Work in Schools. New York: The Guilford Press.

Saleebey, D. (Ed). (1997). The strength’s perspective in social work practice. New York: Longman

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *