Ευρωπαϊκοί θεσμοί και Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση


Εισαγωγική Κατεύθυνση Πολιτικής Επιστήμης- Κοινωνικής Διοίκησης και Πολιτικής (Εξάμηνο Η– επιλογής)

Σωτήριος Σέρμπος, Επίκουρος Καθηγητής /  Sotirios Serbos, Assistant Professor

https://socadm.duth.gr/author/sermpos/, sermpos@socadm.duth.gr

web-site: https://socadm.duth.gr/courses/ευρωπαϊκοί-θεσμο…ι-ευρωπαϊκή-ολοκ/

 Αντικείμενο και Περιγραφή μαθήματος:

Αντικείμενο του μαθήματος είναι η ανάλυση της διαδικασίας της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης και η συσχέτιση της με τη λειτουργία και την πολιτική σημασία των θεσμών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.). Αρχικά, γίνεται μία ιστορική αναδρομή στις σημαντικότερες ιστορικές συγκυρίες που διαμόρφωσαν την Ε.Ε. όπως είναι σήμερα, ξεκινώντας από τις πρώτες απόπειρες και θεωρητικές διερευνήσεις της ιδέας της ενοποίησης χωρών της Ευρώπης. Στη συνέχεια, γίνεται αναφορά στις Συνταγματικές μεταρρυθμίσεις που υιοθετήθηκαν από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα/ Ένωση από το 1957 έως σήμερα. Στην επόμενη ενότητα, προσεγγίζονται οι βασικές θεωρίες που αναπτύχθηκαν προκειμένου να αποτυπώσουν τη διαδικασία της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και ενοποίησης. Αυτές είναι οι θεωρίες του φεντεραλισμού- ομοσπονδισμού, του λειτουργισμού και νέο-λειτουργισμού, καθώς και κάποιες διακυβερνητικές προσεγγίσεις. Στην επόμενη ενότητα προσεγγίζονται οι θεσμοί της Ε.Ε. και εντοπίζεται η πολιτική τους σημασία με βάση τις θεωρητικές παραμέτρους που αναλύθηκαν στην προηγούμενη ενότητα. Σε αυτά τα πλαίσια αναλύεται ο πολιτικός ρόλος και η θεσμική λειτουργία που επιτελούν η Επιτροπή, το Συμβούλιο της Ευρώπης, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Κοινοβούλιο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, καθώς και μια σειρά από μικρότερους θεσμούς της Ε.Ε. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο κατά πόσο οι θεσμοί αυτοί ξεχωριστά αλλά και οι αναμεταξύ τους σχέσεις προωθούν ή παρεμποδίζουν τη διαδικασία της Ευρωπαϊκής ενοποίησης. Στην τελευταία ενότητα του μαθήματος, γίνεται αναφορά σε μια σειρά από σημαντικά ζητήματα που τέμνουν κάθετα τις προοπτικές της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και της λειτουργίας των θεσμών της Ε.Ε. Ορισμένα από αυτά είναι η πολιτική διαδικασία κατάρτισης του προϋπολογισμού της Ε.Ε., οι σχέσεις ανάμεσα στα μικρά και τα μεγάλα κράτη-μέλη, το δημοκρατικό έλλειμμα της Ε.Ε., η ελλιπής δημοσιονομική ενοποίηση των χωρών που έχουν υιοθετήσει το ευρώ, οι τρόποι αντιμετώπισης της κρίσης χρέους από τις χώρες του ευρώ, οι προοπτικές του κοινού νομίσματος, το ζήτημα της μετανάστευσης, ο πολιτικός και οικονομικός ρόλος της Ε.Ε. στο παγκόσμιο στερέωμα και οι προοπτικές εμβάθυνσης, διάλυσης ή πολλαπλής ενοποίησης της Ε.Ε.. Τα ζητήματα αυτά θα προσεγγιστούνμε βάση τις θεωρητικές και εμπειρικές παραμέτρους που παρατέθηκαν στις προηγούμενες ενότητες.

Περίγραμμα μαθήματος:

Ενότητα 1. Κύριοι ιστορικοί σταθμοί και βασικές Συνταγματικές μεταρρυθμίσεις της ΕΚ/ΕΕ

  • Οι θεωρητικές διερευνήσεις και οι περιορισμένες απόπειρες ενοποίησης Ευρωπαϊκών κρατών πριν το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο
  • Τα πρώτα βήματα 1945-1957
  • Από τη Συνθήκη της Ρώμης το 1957 στην Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη το 1986
  • 1986-1992, το άνοιγμα της Κοινής αγοράς
  • Από το Μάαστριχτ το 1992 στη Συνθήκη της Λισαβόνας το 2009

Ενότητα 2. Θεωρίες ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης

  • Φεντεραλισμός- Ομοσπονδισμός
  • Λειτουργισμός- Νέο-λειτουργισμός
  • Διακυβερνητικές Προσεγγίσεις

Ενότητα 3. Η πολιτική σημασία των θεσμών της Ε.Ε. και η μεταξύ τους αλληλεξάρτηση

  • Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ο εκτελεστικός πόλος
  • Συμβούλιο της Ε.Ε. και Κοινοβούλιο, οι νομοθετικοί πόλοι
  • Ευρωπαϊκό Δικαστήριο- η δικαστική εξουσία
  • Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα- έλεγχος του πληθωρισμού
  • Θεσμικές αλληλεξαρτήσεις και θεωρίες ευρωπαϊκής ενοποίησης

Ενότητα 4.

  • Επιμέρους ζητήματα Ευρωπαϊκής πολιτικής και οικονομίας και πώς επηρεάζουν τις προοπτικές Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης

Μαθησιακοί στόχοι:

Στο τέλος του μαθήματος οι φοιτητές θα πρέπει να είναι σε θέση να:

  • εντοπίσουν τις σημαντικότερες ιστορικές συγκυρίες στην πορεία της ΕΚ/Ε.Ε.
  • γνωρίζουν τις σημαντικότερες θεσμικές και πολιτικές αλλαγές που επέφερε η εκάστοτε Συνταγματική μεταρρύθμιση στην Ε.Ε./ΕΚ.
  • γνωρίζουν τις βασικές λειτουργίες και την πολιτική σημασία των θεσμών της Ε.Ε. καθώς και τις αλληλεξαρτήσεις που αναπτύσσονται μεταξύ τους
  • να είναι σε θέση να αναλύσουν τα βασικά συστατικά στοιχεία των θεωριών Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης/ ενοποίησης.
  • να μπορούν να προσεγγίσουν ένα τουλάχιστον από τα επιμέρους θέματα που αφορούν την Ευρωπαϊκή ολοκλήρωση χρησιμοποιώντας τα αναλυτικά εργαλεία που αναπτύσσονται στο μάθημα.

Αξιολόγηση:

  • Μία γραπτή εξέταση στο τέλος του εξαμήνου

Βιβλιογραφία

Υποχρεωτική

  • Μαραβέγιας Ν. (επιμ.) (2016) Ευρωπαϊκή Ένωση. Δημιουργία, εξέλιξη προοπτικές. Αθήνα: Κριτική.
  • Nuggent, Ν.2012.Πολιτική και Διακυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση: Ιστορία, Θεσμοί, Πολιτικές. 3η έκδοση. Αθήνα:Σαββάλας.

 Προαιρετική

  • Hix, S. 2009.Το Πολιτικό Σύστημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αθήνα: Μεταίχμιο.
  • Rosamond, B. 2006. Θεωρίες ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. 1η έκδοση. Αθήνα: Μεταίχμιο.
  • Bale, T. 2011.Πολιτική στις χώρες της Ευρώπης: Πολυεπίπεδη διακυβέρνηση και αλληλεπιδράσεις. Αθήνα: Κριτική.
  • Μούσης, Ν., 2013, Ευρωπαϊκή Ένωση: Δίκαιο, Οικονομία, Πολιτική. 14η έκδοση. Αθήνα:Παπαζήση.
  • Χριστοδουλίδης, Θ.2010. Από την Ευρωπαϊκή ιδέα στην Ευρωπαϊκή Ένωση: η ιστορική διάσταση του Ευρωπαϊκού εγχειρήματος. 1923-2004. Αθήνα: Σιδέρης.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *