Ευρωπαϊκή πολιτική μετανάστευσης


Η12 ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΣΗΣ – ΕΣΩΤΕΡΙΚΗΣ ΚΑΙ ΕΞΩΤΕΡΙΚΗΣ / EUROPEAN MIGRATION POLICY – INTERNAL AND EXTERNAL (Επιλογής: Κοινωνική Διοίκηση και Πολιτική, Επιλογής: Πολιτική Επιστήμη / Optional: Social Administration and Policy, Optional: Political Science)

Βασίλειος Γραμματίκας, Επίκουρος Καθηγητής / Vassileios Grammatikas, Assistant Professor

https://socadm.duth.gr/author/bgramm/, bgramm@polsci.duth.gr

Αντικείμενο και περιγραφή μαθήματος:

Αντικείμενο του μαθήματος είναι η κινητικότητα των προσώπων μέσα στην ΕΕ και στον χώρο Σένγκεν. Τα πρόσωπα αυτά μπορεί να είναι πολίτες της Ένωσης και πολίτες τρίτων χωρών. Κάθε μια από τις δύο αυτές κατηγορίες έχει διαφορετικά δικαιώματα, διέπεται από διαφορετικούς κανόνες και υπακούει σε διαφορετική λογική: οι μεν πολίτες της Ένωσης αντλούν τα δικαιώματά τους από την ιδιότητα του Ευρωπαίου Πολίτη και την έννοια της ιθαγένειας (citizenship) καθώς και από τους κανόνες της Εσωτερικής Αγοράς, ενώ οι πολίτες τρίτων χωρών διέπονται από τους κανόνες της κοινής πολιτικής μετανάστευσης, ασύλου και θεωρήσεων της ΕΕ.

Αυτές οι δύο κατηγορίες προσώπων αντιστοιχούν στις δύο βασικές ενότητες του μαθήματος. Στην πρώτη, για τους πολίτες της Ένωσης, εξετάζονται οι βασικοί κανόνες ελεύθερης κυκλοφορίας και παραμονής καθώς και κάποια συμπληρωματικά μέτρα σχετικά με την «φορητότητα» υγειονομικών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων και με την αμοιβαία αναγνώριση των τίτλων σπουδών. Εν συνεχεία, συζητούνται οι πρόσφατες νομολογιακές εξελίξεις οι οποίες καθιστούν την ευρωπαϊκή ιθαγένεια κεντρική έννοια και γενική αρχή η οποία διασφαλίζει τα δικαιώματα των πολιτών.

Στην δεύτερη ενότητα εξετάζονται οι βασικές αρχές της μεταναστευτικής πολιτικής και πολιτικής ασύλου της ΕΕ, καθώς και της οργάνωσης του χώρου Σένγκεν. Το σύνολο του  μαθήματος προϋποθέτει την ανάγνωση κάποιων βασικών Οδηγιών του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου και Αποφάσεων του Δικαστηρίου της ΕΕ.

Το μάθημα αυτό συμπληρώνει τις γνώσεις των φοιτητών σχετικά με την «Οργάνωση και Λειτουργία της ΕΕ» και προϋποθέτει την επιτυχή τους εξέταση στο μάθημα αυτό. Επίσης συνδέεται, από πλευράς περιεχομένου, με το μάθημα «Μετανάστευση και Μεταναστευτική Πολιτική».

 

Περίγραμμα μαθήματος:

 

Α/α Θεματική ενότητα
1. Ευρωπαϊκός χώρος και ευρωπαϊκοί θεσμοί/ Ευρ 28 + ΕΟΧ + (προς ένταξη χώρες) /Από την ΕΟΚ στην ΕΚ και στην ΕΕ / Σένγκεν/ ΕΟΧ / Βασικοί στόχοι και τρόπος λήψης αποφάσεων
2. Τίτλος ΙV ΣυνθΕΚ: Σύστημα Σένγκεν, Τρίτος Πυλώνας, Κοινοτικοποίηση / θεσμικό πλαίσιο
3. Κινητικότητα πολιτών της ΕΕ και μελών οικογενείας – Ευρωπαϊκή Ιθαγένεια: Ελεύθερη κυκλοφορία εργαζομένων /Ελευθερία εγκατάστασης /Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών + κυκλοφορία κεφαλαίων
4. Εξαιρέσεις και περιορισμοί στις παραπάνω ελευθερίες / Λόγοι δημόσιας τάξης, ασφάλειας, υγείας / Άλλοι επιτακτικοί λόγοι δημόσιου συμφέροντος / Εργασία στη δημόσια διοίκηση
5. Συμπληρωματικά μέτρα που διευκολύνουν την κινητικότητα /Αμοιβαία αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων/ Αμοιβαία αναγνώριση εισφορών σε φορείς κοινωνικής πρόνοιας άλλων κρατών μελών/ υγειονομική περίθαλψη
6. Ιθαγένεια της Ένωσης/ όροι κτήσης / συνέπειες  ως προς την παραμονή σε ΚΜ/ συνέπειες ως προς την πρόσβαση στην πρόνοια ΚΜ / άλλες συνέπειες / ξεπερνώντας τους μετακινούμενους πολίτες;;;
7. Συζήτηση αποφάσεων ΔΕΕ / Πρακτικά
8. Κοινή πολιτική μετανάστευσης: προϋποθέσεις εισόδου / καθεστώς / μακρώς διαμένοντες / οικονομική μετανάστευση
9.

Κοινή πολιτική ασύλου: Σύστημα Δουβλίνου / διαδικαστικές οδηγίες / ουσιαστικές προϋποθέσεις / Ταμεία

10. Καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης στην ΕΕ: ΣΠΣ / άλλες βάσεις δεδομένων / Europol / άλλες αρχές / προγράμματα δράσης / νομοθετικές πρωτοβουλίες
11. Απομάκρυνση προσώπων από ΚΜ και προστασία θεμελιωδών δικαιωμάτων: νομολογία ΔΕΕ και ΕΔΔΑ
12.

Συζήτηση αποφάσεων ΔΕΕ / Πρακτικά

13.

Επανάληψη – απορίες – Αξιολόγηση του μαθήματος

 

Μαθησιακοί στόχοι:

Οι φοιτητές/-ήτριες που θα παρακολουθήσουν το μάθημα αυτό θα αποκτήσουν εξοικείωση με τους βασικούς κανόνες της Εσωτερικής Αγοράς της ΕΕ σχετικά με την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων και των υπηρεσιών καθώς και με την Ευρωπαϊκή πολιτική ασύλου και μετανάστευσης. Επίσης θα έρθουν σε επαφή με την έννοια της ιθαγένειας. Επίσης θα αποκτήσουν κάποιες βασικές γνώσεις για το Σύστημα Σένγκεν. Ως απόρροια των παραπάνω, θα μπορούν να συμβουλέψουν φίλους που σχεδιάζουν να μετακινηθούν/μεταναστεύσουν προς χώρες της ΕΕ καθώς και φίλους που ζουν στην Ελλάδα και έχουν προέλευση από τρίτη – μη ευρωπαϊκή – χώρα. Το μάθημα αυτό προϋποθέτει βασικές γνώσεις σχετικά με την Οργάνωση και Λειτουργία της ΕΕ.

 

Αξιολόγηση:

Γραπτές εξετάσεις – Συμμετοχή στο μάθημα.

Bιβλιογραφία:

Βασική:

  • Οι διαφάνειες του μαθήματος σε μορφή Power Point είναι αναρτημένες στην ιστοθέση https://eclass.duth.gr/eclass/courses/KOM05134/index.php
  • Καλαβρός, Γ.Ε και Γεωργόπουλος, Θ. 2011. Εισαγωγή στο Ευρωπαϊκό Δίκαιο, τ. .β. Αθήνα: Εκδόσεις Νομική Βιβλιοθήκη.

Πρόσθετη:

Α. Ελληνική

  • Σαμπατάκου, Α. 2010. Ερμηνεύοντας την εξέλιξη της κοινής μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ. Αθήνα: εκδόσεις Παπαζήση.
  • Τριανταφυλλίδου, Α. και Γρώπα, Μ. (μτφρ. Χρηστίδης, Γ.) 2009. Η μετανάστευση στην Ενωμένη Ευρώπη. Αθήνα: εκδόσεις Κριτική.
Β. Ξενόγλωσση

– Craig, P. and de Burca, G. 2014. EU Law. Texts, Cases and Materials. Oxford:  Oxford University Press.

  • Geddes, A., 2003. The Politics of Migration and Immigration in Europe. London: Sage Publications.

Triantafyllidou, A. and Gropas, R. 2014, 2d ed (1st ed, 2007). European Immigration: A Sourcebook. Adelshot: Ashgate.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *