Εγκληματολογία


Γ2 ΕΓΚΛΗΜΑΤΟΛΟΓΙΑ / CRIMINOLOGY  (Υποχρεωτικό, Κοινωνική Διοίκηση και Πολιτική, Υποχρεωτικό: Κοινωνική Εργασία, Επιλογής: Πολιτική Επιστήμη / Compulsory: Social Administration and Policy, Compulsory: Social Work, Optional: Political Science)

Σοφία Βιδάλη, Καθηγήτρια / Sofia Vidali, Professor

https://socadm.duth.gr/author/svidali/, sophievidali@yahoo.gr

Νικόλαος Κουλούρης, Επίκουρος Καθηγητής / Nikolaos Koulouris, Assistant Professor

https://socadm.duth.gr/author/nkoulour, nkoulour@socadm.duth.gr

website: https://socadm.duth.gr/courses/εγκληματολογία/

e-class: https://eclass.duth.gr

Η Εγκληματολογία είναι η επιστήμη που εξετάζει την παραβίαση των κανόνων, τυπικών και άτυπων, τους λόγους (αίτια) και τους όρους παραβίασής τους και την αντίδραση της κοινωνίας. Είναι, δηλαδή, η επιστήμη που εξετάζει το έγκλημα ως ατομική ή συλλογική πράξη, ως ζήτημα διαπορσωπικών σχέσεων, ως κοινωνικό και πολιτικό πρόβλημα. Συγκεκριμένα, η Εγκληματολογία μέσα από την έρευνα και ανάλυση της κοινωνικής πραγματικότητας σε μικρο-, μεσο- και μακρο-επίπεδο (κατά περίπτωση) εξετάζει τα αίτια και τις συνθήκες παραβίασης του νόμου, τους όρους τυποποίησης μιας πράξης ως ποινικού αδικήματος και την κοινωνική και ποινική κατασκευή του εγκλήματος και τις συνέπειές τους

Αντικείμενο και περιγραφή μαθήματος:

Αντικείμενο του μαθήματος είναι η ανάπτυξη και κριτική ανάλυση των θεωρητικών παραδειγμάτων και τάσεων της Εγκληματολογίας, όπως εξελίχθηκαν από την εμφάνιση του κλάδου έως σήμερα, σε συνδυασμό αφενός με την εξέταση των κοινωνικο-πολιτικών επιρροών που δέχθηκαν οι θεωρίες και αφετέρου, σε συνάρτηση με τις συνέπειες που είχαν οι θεωρητικές προσεγγίσεις στην εφαρμογή μέτρων κατά του εγκλήματος.

Το μάθημα αναπτύσσεται από την επιστημολογική οπτική της Κριτικής Εγκληματολογίας και εισάγει τους φοιτητές και τις φοιτήτριες στα κεντρικά θεωρητικά ερωτήματα και στα βασικά κοινωνικά προβλήματα που οι διάφορες θεωρητικές Σχολές της Εγκληματολογίας επιδιώκουν να επιλύσουν και τέλος, στις βασικές προτάσεις που διατυπώθηκαν διαχρονικά για την επίλυση ή διευθέτηση του εγκληματικού ζητήματος.

Ειδικότερα, εξετάζονται τα βασικά ζητήματα, τα προβλήματα που θέτουν και οι προτάσεις που προωθούν ως λύση στο εγκληματικό ζήτημα οι Θεωρητικές Σχολές της Εγκληματολογίας και τα επιμέρους θεωρητικά τους ρεύματα με βάση γενικότερα φιλοσοφικά και κοινωνιολογικά «παραδείγματα» (Κλασικισμός, Θετικισμός, Κριτική Θεωρία).

Οι φοιτητές έρχονται σε πρώτη επαφή με το νόημα και το περιεχόμενο βασικών εννοιών, κοινωνικών σχέσεων και φαινομένων που αποτυπώνουν την πραγματικότητα και την ποινική αντιμετώπιση του εγκλήματος, όπως νομικό και πραγματικό έγκλημα, εγκληματοποίηση, εγκληματικότητα, επικινδυνότητα, δραματοποίηση του κακού, εγκληματική υποκουλτούρα, υπόγειες αξίες, κώδικας του δρόμου, ανομία, νεανική παραβατικότητα, πολιτική οικονομία του εγκλήματος, τετράγωνο του εγκλήματος, χημεία του εγκλήματος, ποινικό σύστημα και ιδεολογία της κοινωνικής άμυνας, υποτελής τάξη (underclass), ηθικοί πανικοί, φόβος του εγκλήματος, κοινωνία της αγοράς, κοινωνική βλάβη, καρναβάλι του εγκλήματος κ.λπ.

Προσεγγίζονται και αναλύονται κριτικά ολοκληρωμένες θεωρητικές προσλήψεις και ερευνητικά πορίσματα σε σχέση με το έγκλημα, οι οποίες και επηρέασαν καθοριστικά έως σήμερα και τις λαϊκές προσλήψεις για το έγκλημα και τον εγκληματία και το ποινικό δίκαιο και τις ποινικές πολιτικές και μέτρα.

Ο ορθολογικός εγκληματίας και η ελεύθερη βούληση, ο εγκληματίας άνθρωπος και η προκαθορισμένη μοίρα του, το εγκληματικό περιβάλλον, η κοινωνική αλληλεπίδραση και η κοινωνική κατασκευή του εγκλήματος, η πολιτική οικονομία του εγκλήματος και η κριτική του ποινικού δικαίου και των σχέσεων εξουσίας, η κατάρρευση των μεγάλων προσδοκιών για την εξάλειψη του εγκλήματος, οι νεοσυντηρητικές τάσεις και η ριζοσπαστική και Κριτική προσέγγιση, οι ρεαλισμοί στην προσέγγιση του εγκλήματος αποτελούν κύριες ενότητες του μαθήματος.

Το μάθημα διαρθρώνεται σε τρεις μεγάλες ενότητες. Στην πρώτη οι διδασκόμενοι εισάγονται στα βασικά ζητήματα έννοιες και προβλήματα που αντιμετωπίζει – εξετάζει η Εγκληματολογία. Στη δεύτερη εξετάζεται η θεωρητική παράδοση της Εγκληματολογίας κατά τη νεωτερικότητα με άξονα την αντίληψη ότι το έγκλημα μπορεί να εξαλειφθεί: διδάσκονται οι Μεγάλες Θεωρίες για το Έγκλημα, αυτές δηλαδή που συνέδεαν το έγκλημα με γενικότερα ζητήματα και επιπλέον διαπνέονταν από την πεποίθηση ότι το έγκλημα μπορεί να εξαλειφθεί. Στην τρίτη ενότητα εξετάζεται η ρεαλιστική και η διαχειριστική προσέγγιση για το έγκλημα ως μετεξελίξεις μεγάλων θεωρητικών παραδειγμάτων του παρελθόντος και επίσης τα νέα θεωρητικά ρεύματα στην Εγκληματολογία.

Μαθησιακοί στόχοι:

Στόχος του μαθήματος είναι να κατανοήσουν οι εκπαιδευόμενοι τους πολυδιάστατους παράγοντες που συνδιαμορφώνουν το εγκληματικό φαινόμενο στο πλαίσιο των ιστορικών συνθηκών ανάπτυξής τους, να αποκτήσουν τις βασικές γνώσεις ώστε να μπορούν να διακρίνουν τις διαφορές ανάμεσα σε διαφορετικές θέσεις και προτάσεις για το έγκλημα και να αναπτύξουν ικανότητες συγκριτικής και κριτικής ανάλυσης των προβλημάτων που σχετίζονται με το εγκληματικό φαινόμενο.

Το μάθημα προσφέρει τις βάσεις για να μπορέσουν οι φοιτητές να παρακολουθήσουν τα εγκληματολογικά μαθήματα που προσφέρονται στο Τμήμα σε άλλα εξάμηνα και εξετάζουν το εγκληματικό και το ποινικό φαινόμενο ή συνδυάζεται με την ύλη των μαθημάτων αυτών. Πρόκειται για τα μαθήματα Ασφάλεια και Ανθρώπινα Δικαιώματα, Ποινικό φαινόμενο και τυπικός κοινωνικός έλεγχος, Δίκαιο, Παραβατικότητα και Κοινωνική Εργασία με Ανηλίκους, Αντεγκληματική Πολιτική και Παγκοσμιοποίηση, Διεθνής και Ελληνική Σωφρονιστική Πολιτική, που διδάσκονται στο Τμήμα ως υποχρεωτικά ή επιλογής κατά περίπτωση. Μέσω της διδασκαλίας των αντικειμένων αυτών οι φοιτητές αποκτούν τις απαραίτητες βασικές γνώσεις για μια συστηματικότερη ενασχόληση με τις Εγκληματολογικές Επιστήμες αργότερα, σε μεταπτυχιακό επίπεδο.

Αξιολόγηση:

Γραπτές ή προφορικές εξετάσεις σε συνδυασμό με προαιρετικές ατομικές εργασίες ενισχυτικές του βαθμού, ύστερα από συνεννόηση με τους διδάσκοντες.

Βιβλιογραφία:

Βασική:

Βιδάλη, Σ., 2013. Εισαγωγή στην Εγκληματολογία. Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη

Πρόσθετη:

Aλεξιάδης, Σ., 2011. Εγκληματολογία. Αθήνα – Θεσσαλονίκη: Σάκκουλα

Δασκαλάκης, Η., 1985. Η Εγκληματολογία της Κοινωνικής Αντίδρασης, Αθήνα- Κομοτηνή: Α.Ν. Σάκκουλας

Δημόπουλος, Χ., 2008. Εισηγήσεις Εγκληματολογίας. Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη

Ζαραφωνίτου, Χ., 2004. Εμπειρική Εγκληματολογία. Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη

Λάζος, Γ., 2007. Κριτική Εγκληματολογία. Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη

Πανούσης, Γ., 2009. Φυσιογνωμική. Μια σύγχρονη εγκληματολογική προσέγγιση. Αθήνα – Κομοτηνή: Α.Ν. Σάκκουλας

Σπινέλλη, Κ.Δ., 2014. Εγκληματολογία. Σύγχρονες και παλαιότερες κατευθύνσεις, Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη

Φαρσεδάκης, Ι., 1991. Η κοινωνική αντίδραση στο έγκλημα και τα όριά της. Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη

Χάιδου, Α., 1996. Θετικιστική Εγκληματολογία. Αιτιολογικές προσεγγίσεις του εγκληματικού φαινομένου. Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη

Burke, H. R., 2009. An Introduction to Criminological Theory. Devon, Oregon: Willan Publishing

Maguire, M., Morgan, R. & Reiner, R. eds, 2012. The Oxford Handbook of Criminology. Oxford: Oxford University Press

Lea, J., 2002. Crime and Modernity: Continuities in Left Realist Criminology. London – Thousand Oaks – N. Delhi: Sage

Lilly, J.R., Cullen, F.T. & Ball, R.A., 2010. Criminological Theory. Context and Consequences, Thousand Oaks – London – New Delhi: Sage

Taylor, I., 1999, Crime in Context. A Critical Criminology of Market Societies. Cambridge – Oxford: Polity Press & Blackwell

Taylor, I., Walton, P., Young, J. eds, 1975 (2011). Critical Criminology. Routledge Revivals, New York: Routledge

Young, J., 2007. The Vertigo of Late Modernity. London: Sage

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *