Ασφάλεια και ανθρώπινα δικαιώματα


Η10 ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ / SECURITY AND HUMAN RIGHTS (Επιλογής: σε όλες τις κατευθύνσεις / Optional: in all directions)

Σοφία Βιδάλη, Καθηγήτρια / Sofia Vidali, Professor

https://socadm.duth.gr/author/svidali/, sophievidali@yahoo.gr

Νικόλαος Κουλούρης, Επίκουρος Καθηγητής / Nikolaos Koulouris, Assistant Professor

https://socadm.duth.gr/author/nkoulour, nkoulour@socadm.duth.gr

Αντικείμενο και περιγραφή μαθήματος:

Το μάθημα αναφέρεται στο τρίπτυχο ασφάλεια – δικαιώματα του ανθρώπου – αστυνομία. Εισαγωγικά εξετάζονται οι διάφορες πτυχές της ασφάλειας και η συνάρτησή τους µε την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και στη συνέχεια η διδασκαλία επικεντρώνεται στο ζήτημα της εσωτερικής ασφάλειας και στη λειτουργία της αστυνομίας.

 

Περίγραμμα μαθήματος:

Το μάθημα διαρθρώνεται σε τρεις κύριες ενότητες:

Στην πρώτη οι φοιτητές εισάγονται στις έννοιες, στη θεωρία και τη φαινομενολογία για την Ασφάλεια και τα Ανθρώπινα Δικαιώματα από την οπτική της Εγκληµατολογίας και στο πλαίσιο λειτουργίας, κυρίως, του βασικού φορέα άσκησης νόμιμης βίας και καταστολής, δηλαδή της Αστυνομίας. Εξετάζεται η ιστορία της θεσμικής κατοχύρωσης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σε παγκόσμιο επίπεδο και η σημασία της Οικουμενικής Διακήρυξης για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Αναλύεται η σχέση ανάμεσα στην ασφάλεια, τον έλεγχο του εγκλήματος και τα ανθρώπινα δικαιώματα, όπως προκύπτουν κυρίως από τις κατευθύνσεις του Συμβουλίου της Ευρώπης, τη Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ. Ειδικότερης εμβάθυνσης τυγχάνουν συγκεκριμένα άρθρα της ΕΣΔΑ και οι παραβιάσεις τους, που συνδέονται άμεσα µε το έργο της αστυνομίας και τη λειτουργία της.

Στη δεύτερη ενότητα εξετάζονται οι επιπτώσεις που έχει η λειτουργία της Αστυνομίας στην εμπέδωση της ασφάλειας αλλά και στην καλλιέργεια ανασφάλειας σε διαφορετικές περιπτώσεις και η σχέση ανάμεσα στην ασφάλεια και τα πρότυπα αστυνόμευσης. Στο πλαίσιο αυτό, ειδική έμφαση δίνεται στα πρότυπα αστυνόμευσης: εξετάζονται τα κυριότερα πρότυπα αστυνόμευσης και ελέγχου του εγκλήματος διεθνώς και στην Ελλάδα µε ιδιαίτερη εμβάθυνση στο ελληνικό αστυνομικό σύστημα.

Στην τρίτη ενότητα εξετάζονται το σύστημα οργάνωσης του αστυνομικού έργου, οι κανονισμοί εκτέλεσης υπηρεσίας της Ελληνικής Αστυνομίας, το εύρος και οι αρμοδιότητες της δικαιοδοσίας της, οι όροι και οι συνθήκες αστυνόμευσης όπως πραγματικά επιτελείται στα αστικά κέντρα και η σχέση της µε τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η φύση των παραβιάσεων ως συστημικού και ως ατομικού φαινομένου. Αναλύονται οι όροι και οι συνθήκες παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (modus operandi) από την αστυνομία στην Ελλάδα, το σύστημα λογοδοσίας και η αντιμετώπιση των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων µε βάση πραγματικά περιστατικά, όπως καταγράφονται σε επίσημες εκθέσεις και αναφορές, στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων κ.λπ.

 

Μαθησιακοί στόχοι:

Ειδικότεροι στόχοι του μαθήματος είναι:

α. Να εξοικειωθούν οι φοιτητές και οι φοιτήτριες µε την έννοια, τη θεωρία και τους όρους διερεύνησης του ζητούμενου της Ασφάλειας, ως βασικής παραμέτρου των σύγχρονων κοινωνικών σχέσεων, να κατανοήσουν και να μπορούν να προσεγγίσουν κριτικά τις διαστάσεις και το σχετικό εύρος της προστασίας της.

β. Να εισαχθούν οι φοιτητές στην προβληματική των δικαιωμάτων του ανθρώπου, τόσο σε ότι αφορά το ουσιαστικό νόημα και τη θεσμική τους κατοχύρωση ως πυλώνα των σχέσεων κράτους-πολίτη και ως πραγματικού προβλήματος, που προκύπτει στην καθημερινή πρακτική της σχέσης αυτής, µε βασικό φορέα – παράδειγμα την αστυνομία.

γ. Να εμβαθύνουν στη σχέση ανάμεσα στα επικρατέστερα πρότυπα αστυνόμευσης, την ενσωμάτωσή τους στο ελληνικό αστυνομικό σύστημα και τις επιπτώσεις τους στην εμπέδωση της ασφάλειας και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

δ. Να αποκτήσουν οι εκπαιδευόμενοι βασικές γνώσεις σχετικά µε τα εργαλεία συστηματικής διερεύνησης και αντιμετώπισης των παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο του συστήματος κρατικής καταστολής, όχι μόνον ως ατομικής συμπεριφοράς αλλά ως δομικού προβλήματος συνυφασμένου µε τις (δυσ-)λειτουργίες της άσκησης της κρατικής εξουσίας (λαμβάνοντας ως βασικό φορέα «παράδειγμα» την αστυνομία): η οργάνωση της αστυνομίας, η εκπαίδευση, το θεσμικό πλαίσιο της αστυνόμευσης η επαγγελματική – εργασιακή νοοτροπία, πολιτισμικοί και ψυχολογικοί παράγοντες και το σύστημα έρευνας και κυρώσεων για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα αποτελέσουν παραμέτρους κριτικής εμβάθυνσης και ανάλυσης κατά τη διδασκαλία.

 

Αξιολόγηση:

Γραπτές εξετάσεις.

Εργασίες απαλλακτικές των γραπτών εξετάσεων ή ενισχυτικές του βαθμού των γραπτών εξετάσεων είναι δυνατό να εκπονούνται μετά από συνεννόηση µε τους διδάσκοντες.

 

Βιβλιογραφία:

Βασική:

Βιδάλη, Σ., 2012. Αστυνοµία, έλεγχος του εγκλήµατος και ανθρώπινα δικαιώµατα. Αθήνα: Νοµική Βιβλιοθήκη

Φάκελος μαθήματος με επίσημες εκθέσεις ανεξάρτητων αρχών, οργανισμών προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου κ.λπ., αναρτημένος στο e-class

Πρόσθετη:

Βιδάλη, Σ., 2007. Έλεγχος του εγκλήματος και Δημόσια Αστυνομία. Τοµές και συνέχειες στην Αντεγκληµατική Πολιτική, Α και Β. Αθήνα – Κοµοτηνή: Α.Ν. Σάκκουλας

Δουζίνας, Κ., 2006. Το τέλος των ανθρωπίνων δικαιωµάτων. Αθήνα: Παπαζήσης

Μαυρίδης Σ., 2015. Το δίλημμα Ελευθερία ή Ασφάλεια στην ανάπτυξη της κοινωνικής ζωής και η περιστολή δικαιωμάτων και ελευθεριών. Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη

Παρασκευόπουλος, Ν., 2003. Οι πλειοψηφίες στο στόχαστρο. Τροµοκρατία και κράτος δικαίου. Αθήνα: Πατάκης

Σαματάς, Μ. [επιμ.], 2010. Όψεις της νέας παρακολούθησης. Διεθνείς και Ελληνικές προσεγγίσεις, Αθήνα: Βιβλιόραμα

Σπανού, Κ., 2005. Η πραγµατικότητα των δικαιωµάτων, Κρατικές πολιτικές και πρόσβαση σε υπηρεσίες. Αθήνα: Σαββάλας

Τσαπόγας Μ., Χριστόπουλος, Δ. [επιμ.], 2004. Τα δικαιώματα στην Ελλάδα 1953-2003. Από το τέλος του εμφυλίου στο τέλος της μεταπολίτευσης. Αθήνα: Καστανιώτης

Cohen, S., 2000. States of Denial: Knowing About Atrocities and Suffering. Cambridge: Polity Press

Downes, D., Rock, P., Chinkin, C., Gearty, C. [eds], 2011. Crime, Social Control and Human Rights. From Moral Panics to States of Denial. Essays in Honour of Stanley Cohen. Oxon: Routledge

Green, P., Ward T., 2004, State Crime. Governments, Violence and Corruption. London: Pluto Press

Lea, J., Young, J., 1993. What is to be Done about Law and Order?. London: Pluto Press

O’ Neil, M., Marks, M., Singh, A.M., 2007. Police occupational culture: new debates and directions, Amsterdam: Elsevier JAI

Pallida, S., 2000. Polizia postmoderna, Milano: Feltrinelli, collana «Interzione»

Papanikolaou. G., Rigakos. G., 2014. Democratizing the Police in Europe with a particular Emphasis on Greece, Discussion Paper 4.Vienna: Transform! European Network for Alternative Thinking and Political Dialogue and Nicos Poulantzas Institute.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *