Αντεγκληματική πολιτική και παγκοσμιοποίηση


ΣΤ1 ΑΝΤΕΓΚΛΗΜΑΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ / CRIME POLICY AND GLOBALIZATION  (Υποχρεωτικό: Κοινωνική Διοίκηση και Πολιτική, Επιλογής: Κοινωνική Εργασία, Επιλογής: Πολιτική Επιστήμη / Compulsory: Social Administration and Policy, Optional: Social Work, Optional: Political Science)

Σοφία Βιδάλη, Καθηγήτρια / Sofia Vidali, Professor

https://socadm.duth.gr/author/svidali/, sophievidali@yahoo.gr

Νικόλαος Κουλούρης, Επίκουρος Καθηγητής / Nikolaos Koulouris, Assistant Professor

https://socadm.duth.gr/author/nkoulour, nkoulour@socadm.duth.gr

website: https://socadm.duth.gr/courses/αντεγκληματική-πολιτική-και-παγκοσμ/

e-class: https://eclass.duth.gr

Το μάθημα αποτελεί μέρος ενός κύκλου εγκληματολογικών μαθημάτων, που διδάσκονται στο Τμήμα: Πρόκειται για τα μαθήματα Εγκληματολογία, Ασφάλεια και Ανθρώπινα Δικαιώματα, Ποινικό φαινόμενο και τυπικός κοινωνικός έλεγχος, Δίκαιο και Παραβατικότητα Ανηλίκων, Διεθνής και Ελληνική Σωφρονιστική Πολιτική και Αντεγκληματική Πολιτική και Παγκοσμιοποίηση, ως υποχρεωτικά ή επιλογής κατά περίπτωση.

Μέσω της διδασκαλίας των αντικειμένων αυτών οι φοιτητές αποκτούν τις απαραίτητες βασικές γνώσεις ώστε να μπορούν α) να κατανοούν τις έννοιες, την προβληματική και τη/τις θεωρία/ες που έχουν διατυπωθεί σχετικά με τα αίτια και τους κοινωνικούς όρους ανάπτυξης του εγκληματικού φαινομένου και τις διαδικασίες εγκληματοποίησης, β) να εξοικειωθούν με την βασική έρευνα ιδίως, την ποιοτική κοινωνική έρευνα και την ανάλυση ποιοτικών δεδομένων ειδικά στον τομέα των εγκληματολογικών επιστημών, με τις κρατικές πολιτικές και το θεσμικό πλαίσιο αντιμετώπισης του εγκλήματος με τις αρχές και τη λειτουργία των φορέων τυπικού κοινωνικού ελέγχου και τέλος γ) να αποκτήσουν τα εφόδια για μια συστηματικότερη ενασχόληση με τις Εγκληματολογικές Επιστήμες σε μεταπτυχιακό επίπεδο και επαγγελματικά.

 Αντικείμενο και περιγραφή μαθήματος:

Αντικείμενο του συγκεκριμένου μαθήματος είναι η εξέταση της θεωρίας, των προτύπων, των θεσμών, του θεσμικού πλαισίου και των μέτρων αντεγκληματικής πολιτικής κατά την εξέλιξή τους, σε σχέση με τις τάσεις και την εξέλιξη του εγκλήματος και τέλος, σε σχέση με τα προβλήματα και τις προοπτικές εφαρμογής τους.

Ειδικότερα αντικείμενο του μαθήματος είναι η εξέταση κριτική ανάλυση και συγκριτική επισκόπηση των θεωρητικών προτύπων και των δημόσιων πολιτικών που εφαρμόζονται υπό την επίδρασή τους για την αντιμετώπιση του εγκλήματος, αλλά και των προβλημάτων που ανακύπτουν στο πλαίσιο της κάθε ιστορικής συγκυρίας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης, στη χρήση εξελιγμένης τεχνολογίας και στις συνθήκες της παρούσας κρίσης, σε ότι αφορά τις επιπτώσεις που έχουν τόσο για τη μετεξέλιξη του εγκλήματος, όσο και για την επικράτηση θεωρήσεων, προτύπων και μέτρων αντεγκληματικής πολιτικής που εφαρμόζονται.

Στο πλαίσιο αυτό, α) διερευνώνται και αναλύονται θεωρητικά βασικές έννοιες στο συγκεκριμένο αντικείμενο, εξετάζεται η σχέση παγκοσμιοποίησης, τεχνολογίας, μεταβολής του εγκλήματος και αντεγκληματικής πολιτικής, η σχέση αντεγκληματικής πολιτικής, πολιτικής και πολιτικών και ποινικοκατασταλτικών θεσμών και φορέων, β) αναλύονται από μία δικαιοπολιτική συγκριτική οπτική τα επικρατέστερα πρότυπα και θεσμοί, τα μέτρα ποινικής και εξω-ποινικής αντεγκληματικής πολιτικής και η μετεξέλιξη τους από τις τελευταίες δεκαετίες του 20ου αιώνα έως και την επέλευση της παρούσας οικονομικής κρίσης και τέλος, γ) διερευνάται η κοινωνική αντίδραση σε ειδικότερες σύγχρονες και παλαιότερες κατηγορίες εγκλημάτων.

 

Περίγραμμα μαθήματος:

Η αύξουσα σημασία και οι συνεχείς μεταβολές των μέτρων, θεσμών και πολιτικών για τον έλεγχο και την αντιμετώπιση του εγκλήματος από το τέλος του 20ου αιώνα, η ανάδειξη της Αντεγκληματικής Πολιτικής σε ένα βασικό τομέα δημόσιας πολιτικής στην Ελλάδα και διεθνώς, η κρίση και οι  συνέπειές της αλλά η παγίωση υπερεθνικών φορέων ελέγχου του εγκλήματος, όλα αυτά, έχουν διαμορφώσει ένα νέο τοπίο για τον ποινικό και εξω-ποινικό  έλεγχο του εγκληματικού φαινομένου. Αυτές οι νέες συνθήκες αναπτύσσονται υπό την πίεση και την επίδραση δύο καταλυτικών παραγόντων: αφενός της μεταβολής που επήλθε στο διεθνές καπιταλιστικό σύστημα παραγωγής και αφετέρου, της επίδρασης που είχε και έχει η ραγδαία εξέλιξη και διείσδυση της τεχνολογίας σε κάθε πτυχή της ανθρώπινης ζωής. Έτσι και οι διαδικασίες εγκληματοποίησης διευρύνθηκαν και το ίδιο το έγκλημα άλλαξε αλλά και οι όροι αντιμετώπισης του διαφοροποιήθηκαν σε σχέση με το παρελθόν. Υπό το πρίσμα της θεώρησης τους ως ευρύτερα πολιτικών ζητημάτων που συχνά αφορούν και γενικότερα κοινωνικά προβλήματα, αυτές οι μεταβολές διερευνώνται αναλυτικά στο μάθημα αυτές οι μεταβολές σε σχέση με το ποινικό φαινόμενο.

Η ύλη του μαθήματος διαρθρώνεται σε τρεις μεγάλες ενότητες :

α) Στην πρώτη οι φοιτητές και οι φοιτήτριες εισάγονται στην προβληματική της Αντεγκληματικής Πολιτικής, στις γενικές θεωρητικές προσεγγίσεις και τάσεις και στην ανάλυση της σημερινής κατάστασης . Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται:

-Οι τάσεις στην εγκληματικότητα

-Οι τυπικές και άτυπες διαδικασίες εγκληματοποίησης στο πλαίσιο της παγκοσμιοποίησης και της κρίσης.

-Η συμβιωτική σχέση ανάμεσα στη νομιμότητα και την παρανομία

-Τα επικρατέστερα και τα εναλλακτικά πρότυπα και προτάγματα αντεγκληματικής πολιτικής στο πεδίο της πρόληψης και καταστολής, το δικαιοπολιτικό και  ιδεολογικό τους στίγμα, και η κριτική τους

β) Στη δεύτερη ενότητα αναπτύσσονται επιμέρους συστηματικές προσεγγίσεις για ειδικότερες μορφές εγκλημάτων (συμβατικές και μη) και τις πολιτικές αντιμετώπισης τους διεθνώς και στην Ελλάδα. Έτσι εξετάζονται  αναλυτικότερα οι πολιτικές, το θεσμικό πλαίσιο και τα μέτρα,  που έχουν θεσπιστεί σχετικά με:

– Το κοινό έγκλημα με έμφαση στα εγκλήματα βίας και την εγκληματικότητα του δρόμου

– Τα εγκλήματα μίσους και τη ριζοσπαστικοποίηση

– Το Οργανωμένο Έγκλημα/ Τρομοκρατία, Οργανωμένο Οικονομικό Έγκλημα και επιμέρους εκφάνσεις του

– Τα εγκλήματα του κράτους και το κρατικό εταιρικό έγκλημα

– Τα εγκλήματα πολέμου

-Στο Τρίτη ενότητα εξετάζεται ειδικότερα η εφαρμογή της αντεγκληματικής πολιτικής στην Ελλάδα τα προβλήματα και οι ανασχετικοί παράγοντες και τέλος ο σχεδιασμός αντεγκληματικής πολιτικής.

– Τα πρότυπα, το θεσμικό  πλαίσιο  και οι πολιτικές και τάσεις που ακολουθούνται στην Ελλάδα τα προβλήματα εφαρμογής και οι συνέπειες/αποτελεσματικότητά τους .

– Ο ρόλος του κράτους, των υπερεθνικών οργάνων και φορέων και των τοπικών κοινοτήτων στην αντιμετώπιση του  εγκλήματος στην Ελλάδα.

– Οι θεσμοί και φορείς πρόληψης και ελέγχου του εγκλήματος και η λειτουργία τους στην Ελλάδα.

– Τέλος, αναλύονται κριτικά οι παράμετροι που κατά κανόνα επιδρούν στο σχεδιασμό μέτρων και πολιτικών αντιμετώπισης του εγκλήματος, συγκρίνονται διαφορετικά συστήματα σχεδιασμού αντεγκληματικής πολιτικής στην Ελλάδα εντός και εκτός ΕΕ.

 

Μαθησιακοί στόχοι:

Στόχοι του μαθήματος είναι να αποκτήσουν οι διδασκόμενοι τις βασικές γνώσεις σχετικά με τη θεωρία και τη δικαιοπολιτική θεμελίωση των μέτρων και προτύπων αντεγκληματικής πολιτικής, να εξοικειωθούν με το θεσμικό πλαίσιο, την έρευνα, την ανάλυση και το σχεδιασμό της Αντεγκληματικής Πολιτικής, τόσο στο επίπεδο του ποινικοκατασταλτικού συστήματος (εσωτερικά και διεθνώς), όσο και στο επίπεδο της κοινωνικής πρόληψης του εγκλήματος.

 

Αξιολόγηση:

Γραπτές ή προφορικές εξετάσεις.

Εργασίες ενισχυτικές του βαθμού των γραπτών εξετάσεων θα εκπονούνται μετά από συνεννόηση µε τη διδάσκουσα.

Φάκελος μαθήματος: στο e-class

 

Βιβλιογραφία:

Βασική:

Βιδάλη, Σ., 2017. Πέρα από τα όρια: Η Αντεγκληματική Πολιτική σήμερα, Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη.

Πρόσθετη:

Αλεξιάδης, Σ., 2010. Τα οικονομικά του εγκλήματος, Θεσσαλονίκη, Σάκκουλα.

Ένωση Ελλήνων Ποινικολόγων: 2013, Η ποινική διαχείριση της δωροδοκίας, Αθήνα: Νομική Βιλβιοθήκη

Ζαραφωνίτου, Χ., 2008. Η νέα τιμωρητικότητα. Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη

Λάζος, Γ., 2005. Διαφθορά και αντιδιαφθορά. Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη

Νικολόπουλος, Γ., 2008.  Η Ευρωπαϊκή Ένωση ως φορέας αντεγκληματικής πολιτικής. Αθήνα:  Νομική Βιβλιοθήκη

Πιτσελά Αγγελική, 2011, Η εγκληματολογική  προσέγγιση του οικονομικού εγκλήματος, Θεσσαλονίκη, Σάκκουλα.

Knepper P., 2007, Criminology and social policy. Los Angeles, London, New Delhi, Singapore: Sage.

Hughes G., 1998, Understanding crime prevention: social control, risk and late modernity. Buckingham-Philadelphia: Open University Press.

Chambliss W., 1978 (1988), On the take. From petty crooks to presidents. Bloominghton: Indianna University Press.

Cavadino M., Dignan J., 2006, The penal systems. London, Th. Daks, New Delhi: Sage.

Cressey, D., 1969 (2008), Theft of the Nation: The Structure and Operations of Organized Crime in America. Transaction Publishers

Rosoff, S.M., Pontell H.N., Tillman, R., 2014 Profit Without Honor: White-Collar Crime and the Looting of America (Sixth Edition). Upper Saddle River, NJ: Prentice Hall.

Pontell, H.N., Geis, G., 2014, “Public Policy and White-Collar and Corporate Crime.” In Stacy L. Mallicoat and Christine L. Gardiner (eds.) Criminal Justice Policy. Thousand Oaks, CA: Sage Publications, pp. 159-174.

Pratt, J., Penal Populism, 2007, London and New York, Routledge.

Green, P. and Ward, T., 2004, State Crime: Governments, Violence and Corruption, London: Pluto Press.

Calavita, K., Pontell, H.N. Tillman, R., 1997, Big Money Crime: Fraud and Politics in the Savings and Loan Crisis, University of California Press.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *