Ανάλυση δημόσιας πολιτικής


E1 ΑΝΑΛΥΣΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ / PUBLIC POLICY ANALYSIS (Υποχρεωτικό: Κοινωνική Διοίκηση και Πολιτική, Επιλογής: Πολιτική Επιστήμη / Compulsory: Social Administration and Policy, Optional: Political Science)

Ώρες διδασκαλίας: 3 εβδομαδιαίως

Διδάσκων: Αναστάσιος Χάρδας, Επίκουρος Καθηγητής / Anastassios Chardas, Assistant Professor

Βιογραφικό σημείωμα: https://socadm.duth.gr/cv/achardas/

e-mail: achardas@gmail.com, achardas@socadm.duth.gr

web-site: https://socadm.duth.gr/courses/ανάλυση-δημόσιας-πολιτικής/

Αντικείμενο και περιγραφή μαθήματος:

Αντικείμενο του μαθήματος είναι η προσέγγιση και επεξήγηση των βασικών θεωρητικών εννοιών που έχουν αναπτυχθεί στα πλαίσια της επιστημονικής ανάλυσης των δημόσιων πολιτικών και η εμπειρική ανάλυση των διαφορετικών τρόπων με τους οποίους ασκείται η δημόσια πολιτική σε διαφορετικές χώρες ή ομάδες χωρών. Σε πρώτο επίπεδο,αναλύεται το ζήτημα της κρατικής παρέμβασης στην οικονομία και στην κοινωνία που το περιβάλλουν μέσα από την ιστορική αναδρομή της γραφειοκρατίας. Στη συνέχεια εντοπίζονται τα επιστημονικά πεδία από τα οποία αντλεί η διεπιστημονική ανάλυση της δημόσιας πολιτικής. Καθίσταται σαφές ότι η δημόσια πολιτική δεν αποτελεί ξεχωριστό επιστημονικό κλάδο, αλλά διαφορετικές προσεγγίσεις -συχνά αντιθετικές μεταξύ τους στις επιστημολογικές τους παραδοχές- αναλύουν θέματα που άπτονται της δημόσιας πολιτικής. Τέτοια επιστημονικά πεδία είναι η πολιτική οικονομία, η πολιτική επιστήμη, η κοινωνιολογία κτλ. Στη συνέχεια αναλύονται οι βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί προκειμένου να αποτυπώσουν και να εξηγήσουν τα διαφορετικά στάδια των δημόσιων πολιτικών. Στα πλαίσια αυτά,προσεγγίζονται οι τρεις νέο-θεσμικές προσεγγίσεις (ορθολογικής επιλογής, κοινωνιολογικής, ιστορικής) που έχουν προσφερθεί ως οι κυριότερες αναλυτικές προσεγγίσεις στην επιστημονική μελέτη των δημόσιων πολιτικών. Επιπλέον, έμφαση δίνεται αναλυτικά πλαίσια όπως Κυβέρνηση- Διακυβέρνηση, Πλουραλισμός και νέο-πλουραλισμός, Κορπορατισμός και νέο-κορπορατισμός, οι νέες μορφές συντονισμού δημόσιων πολιτικών (δίκτυα πολιτικής, απορρύθμιση κτλ.)αλλά και μορφές αυτονόμησης της γραφειοκρατίας από τον πολιτικοοικονομικό της περίγυρο.

Σε δεύτερο επίπεδο αναλύονται πρακτικές και εμπειρικές έννοιες που χρειάζεται να γίνουν κατανοητές προκειμένου να είναι σε θέση οι φοιτητές να προσεγγίζουν επιστημονικά την ανάλυση των δημόσιων πολιτικών. Τέτοιες έννοιες είναι οι τρόποι διαμόρφωσης της ατζέντας της εκάστοτε κυβέρνησης, η διαμόρφωση πολιτικής και λήψης αποφάσεων και άλλες επιμέρους έννοιες που έχουν αναπτυχθεί προκειμένου να προσεγγισθεί αναλυτικά ο τρόπος διαμόρφωσης δημόσιων πολιτικών. Επίσης, αναλύεται η εξαιρετικά σημαντική πολιτική και διοικητική διάσταση που λαμβάνει το στάδιο της υλοποίησης των δημόσιων πολιτικών και το καίριο ζήτημα της σχέσης ανάμεσα στους φορείς διαμόρφωσης και εφαρμογής δημόσιων πολιτικών (δημόσια διοίκηση) και τις εκάστοτε εκλεγμένες πολιτικές ηγεσίες. Τέλος, αναλύεται διεξοδικά ο διακριτός ρόλος της υλοποίησης και αξιολόγησης των δημόσιων πολιτικών.

Στην τρίτη ενότητα, προσφέρεται η εμπειρική προσέγγιση διαφορετικών περιπτώσεων δημόσιων πολιτικών, υπό τα διαφορετικά θεωρητικά και αναλυτικά πλαίσια που προσεγγίζονται στις δύο πρώτες ενότητες. Στα πλαίσια αυτά, δίνεται ήδη από το πρώτο μάθημα έμφαση σε διαδικασίες χάραξης, διαμόρφωσης, υλοποίησης και αξιολόγησης διακριτών μορφών κοινωνικής πολιτικής (κράτος πρόνοιας, ασφαλιστικό σύστημα, κοινωνική προστασία και πρόνοια, πολιτική υεγείας, τοπικές μορφές παροχής κοινωνικής πολιτικής, άτυπες μορφές κοινωνικής προστασίας, κτλ.). Γίνεται διάκριση των ‘μοντέλων’ δημόσιας πολιτικής που μπορούν να αποτυπωθούν σε διαφορετικές χώρες ή ομάδες χωρών με παραδείγματα τόσο από την Ευρώπη όσο και εκτός αυτής. Επιπλέον, προσεγγίζονται εμπειρικά δημόσιες πολιτικές όπως η περιφερειακή και αστική πολιτική που χρηματοδοτούνται από τα Διαρθρωτικά Ταμεία της Ε.Ε, καθώς και η αναπτυξιακή πολιτική όπως εφαρμόζεται μέσα από τους εκάστοτε Αναπτυξιακούς Νόμους. Δίνεται επίσης έμφαση σε άλλες τομεακές παρεμβάσεις δημόσιας πολιτικής όπως η περιβαλλοντική πολιτική, η πολιτική μεταφορών, η πολιτική ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και επιχειρηματικότητας κτλ.

Στην τελευταία ενότητα του μαθήματος προσεγγίζονται οι ιδεατοί τύποι δημόσιας διοίκησης και διακυβέρνησης και γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στις νέες τάσεις που έχουν προκύψει αναφορικά με τη μεταρρύθμιση των τρόπων διαμόρφωσης και υλοποίησης των δημόσιων πολιτικών (Νέο Δημόσιο Μάνατζμεντ, κτλ.). Τέλος, στην ίδια ενότητα αναλύονται οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εθνικοί, υπό-εθνικοί και υπερεθνικοί δρώντες και διαμορφωτές δημόσιων πολιτικών από τις εξωτερικές επιδράσεις της αυξανόμενης Ευρωπαϊκής ενοποίησης και της παγκοσμιοποίησης των οικονομικών και πολιτικών διεργασιών.

Περίγραμμα μαθήματος:

Ενότητα 1. Θεωρητικές προσεγγίσεις στην επιστημονική ανάλυση δημόσιων πολιτικών

  • Η έννοια της γραφειοκρατίας σε ιστορικό πλαίσιο
  • Επιστημονικά πεδία από τα οποία αντλεί η ανάλυση της δημόσιας πολιτικής
  • Νέο- θεσμικές προσεγγίσεις (ορθολογικής επιλογής, κοινωνιολογικός, ιστορικός)
  • Κυβέρνηση έναντι Διακυβέρνησης, Πλουραλισμός, Κορπορατισμός, νέες μορφές συντονισμού δημόσιων πολιτικών, αυτονόμηση της γραφειοκρατίας

 

Ενότητα 2. Πρακτικές και εμπειρικές έννοιες που αφορούν την ανάλυση δημόσιων πολιτικών

  • Μέθοδοι διαμόρφωσης της Κυβερνητικής ατζέντας
  • Διαμόρφωση πολιτικών και λήψης αποφάσεων
  • Σχέσεις ανάμεσα στη δημόσια διοίκηση και τις εκάστοτε πολιτικές ηγεσίες
  • Υλοποίηση και αξιολόγηση δημόσιων πολιτικών

 

Ενότητα 3. Εμπειρική ανάλυση διαφορετικών δημόσιων πολιτικών

  • Η δημόσια πολιτική στα διαφορετικά κράτη ή ομοειδείς ομάδες χωρών. ‘Μοντέλα’ δημόσιας πολιτικής, Σκανδιναβικό, νέο-φιλελεύθερο (HΠΑ, ΗΒ), δημόσια πολιτική στα πλαίσια του Γερμανικού ορντολιμπεραλισμού, στα πλαίσια του Γαλλικού κρατισμού (etatisme), σε μη Ευρωπαϊκά κράτη με διακριτούς τρόπους πολιτικής και οικονομικής οργάνωσης (Κίνα, Ιαπωνία, Βραζιλία, κτλ.)
  • Κοινωνική πολιτική, περιφερειακή και αστική πολιτική στα πλαίσια των Διαρθρωτικών Ταμείων, αναπτυξιακή πολιτική, άλλες τομεακές πολιτικές

 

Ενότητα 4.

  • Ιδεότυποι Δημόσιας Διοίκησης και Πολιτικής
  • Τάσεις στη μεταρρύθμιση των δημόσιων πολιτικών και διοικήσεων

Ευρωπαϊκή ενοποίηση, παγκοσμιοποίηση και δημόσιες πολιτικές

 

Μαθησιακοί στόχοι:

Στο τέλος του μαθήματος οι φοιτητές θα πρέπει να είναι σε θέση να:

  • Αποτυπώσουν τις βασικές θεωρητικές προσεγγίσεις που έχουν αναπτυχθεί στα πλαίσια της επιστημονικής ανάλυσης των δημόσιων πολιτικών
  • Αναλύσουν τα διακριτά σημεία μιας δημόσιας πολιτικής χρησιμοποιώντας εμπειρικές έννοιες
  • Αντλούν από τις θεωρητικές και εμπειρικές αναλυτικές έννοιες προκειμένου να προσεγγίζουν, αναλύουν και εξηγούνεμπειρικά διαφορετικές δημόσιες πολιτικές
  • Έχουν αναπτύξει επαρκή κατανόηση των διαφορετικών τρόπων με τους οποίους αναπτύσσεται η δημόσια πολιτική σε διαφορετικές χώρες ή ομοειδείς ομάδες χωρών
  • Είναι σε θέση να αναπτύξουν τους τρόπους με τους οποίους οι δημόσιες πολιτικές επηρεάζονται από εξωγενείς παράγοντες όπως η εντεινόμενη Ευρωπαϊκή ενοποίηση, ή η παγκοσμιοποίηση

 

Αξιολόγηση:

  • Μία γραπτή εξέταση στο τέλος του εξαμήνου
  • Σεμιναριακές ασκήσεις

Βιβλιογραφία:

Υποχρεωτική

  • Λαδή Σ.και Νταλάκου, Β., (2016) Ανάλυση Δημόσιας Πολιτικής, δεύτερη αναθεωρημένη έκδοση. Αθήνα:Παπαζήση
  • Μιχαλόπουλος, Ν. (2016) Η επιστήμη της δημόσιας διοίκησης. Αθήνα: Παπαζήση
  • FeatherstoneΚ., Papadimitriou, D. (2010) Τα όρια τουΕξευρωπαϊσμού.Αθήνα: εκδόσεις Οκτώ

Προαιρετική

  • Muller, P. καιSurel, Y. (2002) Η ανάλυση των πολιτικών του κράτους. Αθήνα: Δαρδάνος
  • Chandler, J. A. (2003)Δημόσια διοίκηση: συγκριτική ανάλυση. Αθήνα:Παπαζήσης
  • Σπανού, Κ. (2011) (επιμέλεια) Δημόσιες πολιτικές στην Ελλάδα: όψεις και αντιφάσεις. Αθήνα:Παπαζήσης
  • Μακρυδημήτρης Α. και Πραβίτα Μ. (2012) Δημόσια διοίκηση. Στοιχεία διοικητικής οργάνωσης. Αθήνα: Σάκουλας
  • Πασσάς, Α. (2012) Η εθνική δημόσια διοίκηση στην Ευρωπαϊκή ενωσιακή πολιτική διαδικασία. Αθήνα:Παπαζήσης
  • Σεραφετινίδου Μ. 2003, 2012. Το φαινόμενο της γραφειοκρατίας. Τόμοι 1 και 2. Αθήνα:Gutenberg.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *